نظریه نظام #چندگانه
#Polysystem Theory
این نظریه را اِوِن زُهَر (1978) برای تشریح رفتار و تکامل نظام‌های (SYSTEMS) ادبی مطرح کرده است. اصطلاح نظام چندگانه معرف مجموعه‌ای چند لایه از عناصر به هم پیوسته است که در نتیجة تعامل این عناصر با یکدیگر، تغییر می‌کند دگرگون می‌شود. بنابراین، هر نظام چندگانة ادبی ملی در نتیجة وجود اختلاف مداوم بین مدل‌ها، ژانرها و سنت‌های گوناگونِ ادبی تکامل پیدا می‌کند؛ صورت‌هایی که غالباً سنت‌گرا و «معیار» هستند (یعنی صورت‌هایی که دقیقاً پذیرفته شده‌ترین و نهادینه‌ترین اصول زیبایی‌شناسی را منعکس می‌کنند)، می‌کوشند که جایگاه مهم و مؤثر خویش را حفظ کنند، در حالی که دیگر ژانرهای نوآورانة «غیر معیار» در پی آنند که جایگاه مرکزی آنها را تصاحب کنند.
برای درک کامل پویایی‌های تشکیل دهندة هر نظام چندگانة ادبی، نه تنها باید به صورت‌های به اصطلاح «سطح بالا» (مانند صورت‌های منظوم معیار) توجه کرد، بلکه باید مجموعه‌ای از صورت‌های «سطح پایین» (مانند ادبیات کودکان، قصه‌های عامیانه و ادبیات ترجمه شده) را نیز مدنظر داشت. ادبیات ترجمه شده معمولاً از اهمیت کمتری برخوردار است، اما گاهی نیز ممکن است نقش مؤثرتری داشته باشد. پذیرش نظریة نظام چندگانه از طرف گروه‌هایی از ترجمه پژوهان، به ویژه ترجمه پژوهان مکتب معروف به مکتب دستکاری، به تکوین مطالعات مقصدمدار ترجمه انجامیده است که رویکردی غیرتجویزی است و بر توصیف شیوه های واقعی ترجمه یعنی هنجارها (norms) تاکید دارد، نه پی افکندن نظریه هایی که یک شیوه خاص ترجمه را تنها شیوه درست برمی شمرند.