❇️ ترجمه و دیدگاه مترجم

دیدگاه مترجم را با ترجمه چه‌کار؟ برای پاسخ به این سوال می‌رویم سراغ دو محقق سرشناس حوزه ترجمه، آقایان وینه و داربلنه (Vinay and Darbelnet). ایشان چندین راهبرد برای ترجمه طراحی و ارائه کرده‌اند تا در مواقع چالش‌برانگیز عصای دست متر‌جم‌ها باشد.



💠 ماجولاسیون
در انگلیسی همان واژه modulation است و بدین شکل تعریف می‌شود: تغییر دیدگاه در مورد یک جمله هنگام ترجمه.

به عبارت ساده‎‌تر، وقتی با جمله‌ای مواجه شدید که ترجمه‌اش سخت و یا غیرطبیعی شد، تلاش کنید از نقطه مقابلش به آن نگاه کنید.



بگذارید با چند مثال برویم سراغش.

"A Handbook for Better Living,” Frits read. “You can borrow it,” said Viktor.

فریتس روی جلد را خواند «کتابچه‌ای برای بهتر زیستن.» ویکتور گفت «می‌‎تونم بهت قرضش بدم.»


⁉️ قرض بگیرد یا ما قرض می‌دهیم؟

به‌نظر می‌آید جمله «‌می‌تونی قرضش بگیری» کمی در فارسی نامأنوس هست. در مکالمه‌های دو نفره در واقع کمتر پیش می‌آید کسی به دوستش بگوید «می‌تونی ازم پول قرض بگیری.» در مقابل بیشتر این‌جوری شنیده می‌شود «می‌تونم بهت قرض بدم.»




🔺 برویم سراغ مثال‌های بیشتر؟



How to be less talkative?


«چطور زیاده‌گو نباشیم یا زیاده‌گویی نکنیم» طبیعی‌تر است تا «چطور کمتر حرف بزنیم؟ یا کم‌حرف‌تر باشیم؟»


راهبردی که اینجا به کار رفته دقیقاً از همان جنس ماجولاسیون است. یعنی رفته‌ایم و از آن سوی خیابان به جمله نگاه کرده‌ایم.



❓ چگونه؟

در واقع یعنی همان معنی و مفهوم را با فرم (واژه و گرامر) مخالفش بیان کرده‌ایم.



❎ این جمله مثبت است و عبارتی دارد تحت عنوان کم‌حرف!

دقیقا برعکس می‌کنیم:

♻️ ترجمه‌ می‌شود به جمله‌ای منفی با عبارتی تحت عنوان زیاده‌گو!



❇️ خب چرا؟

اینجا به دلیل طبیعی‌ کردن جمله است. در جاهای متعددی پیش می‌آید که دلیلش معنی جمله است.



〽️مخلص کلام

ماجولاسیون یک راهبرد جالب و شگفت‌آور در ترجمه است که خیلی خوب هم جواب می‌دهد. ولی باید جایش را بشناسید. در واقع اگر در ترجمه با مشکل مواجه شدید، به‌ویژه مشکل طبیعی نبودن جمله، در کنار همه راهبردهایی که خودآگاه و ناخودآگاه استفاده می‎‌کنید، سری به هم ماجولایسون بزنید.

دیدگاه‌تان را تغییر دهید: جمله را منفی و مثبت کنید، معلوم و مجهول را به یک دیگر تغییر دهید، صفت‌های متضاد هم استفاده کنید و کلی کار دیگر که نشان از تغییر دیدگاه داشته باشد. این‌طوری به احتمال خیلی زیاد به جمله‌های روان‌تر، طبیعی‌تر و از نظر ترجمه‌ای درست‌تر خواهید رسید.



شما بگویید!
شما تا کنون چنین کاری در ترجمه کرده‌اید؟

✅ نمونه‌ای دیگر از ماجولاسیون و تغییر دیدگاه در یک متن حقوقی
(سند ازدواج):

محکومیت قطعی زوج در اثر ارتکاب جرم و «اجراء هر گونه مجازات.»
Definite conviction of the husband as a result of committing a crime and 'serving any sentence.'

🀄️ دیدگاه نویسنده فارسی:
از نقطه‌نظر دستگاه اجرایی حکم روی محکوم.

🎴 نویسنده انگلیسی(مترجم):
از نقطه‌نظر خود محکوم که در حال تحمل آن است.

📣 تغییر دیدگاه در ترجمه‌ موجب طبیعی شدن و انتقال راحت‌تر معنی می‌شود.