مدل ارزشیابی کیفی ترجمه جولیان هاوس


ترجمه نهان: هدف از این نوع ترجمه تولید متن مقصدی است که مانند متن اصلی، بلاواسطه برای مخاطبان خود معنادار است همان طور که برای مخاطبان زبان مبدا معنادار بوده است. از این رو تولید ترجمه نهان کوششی است برای پنهان کردن ماهیت ترجمه ای متن مقصد از راه ایجاد متنی که معادل نقشی (functional equivalence) متن مبدا است. طبق مدل هاوس، چنین رویکردی برای آن دسته از متون مبدا مناسب است که جایگاه مستقلی در فرهنگ مبدا ندارند یا به عبارت دیگر با زبان ها، سنت ها یا هر بعد دیگری از فرهنگ مبدا پیوند جدایی ناپذیری ندارند. به دلیل همین ریشه نداشتن در فرهنگ، استدلال می کنند که در چنین مواردی می توان نقش اصلی متن را (یا هدفی را که دنبال می کنند) در ترجمه بازآفرید اما باید از نوعی فیلتر فرهنگی استفاده کرد، زیرا از طریق آن می توان در متن مقصد یک پیکر بندی فرهنگی ایجاد کرد که معادل پیکر بندی فرهنگی موجود در متن مبدا است. با این حال استفاده ی نابجا از صافی های فرهنگی به تولید نسخه ای نهان می انجامد که بنا به تعریف ترجمه ای نابسنده به شمار می آید. متون تبلیغاتی، روزنامه ای و فنی همگی از جمله متن هایی هستند که ترجمه ی نهان برای آنها مناسب است.

ترجمه آشکار: بر اساس مدل هاوس، برخی از متون مبدا در فرهنگ مبدا پایگاهی مستقل دارند. به عبارت دیگر، این گونه متن ها با فرهنگ و جامعه پیوندی جدایی ناپذیر دارند و صرفا مخاطبان زبان مبدا را خطاب قرار می دهند. به منظور دست یافتن به ترجمه ای مناسب برای این دسته از متن های مبدا لازم است ترجمه ای آشکار تولید شود یعنی ترجمه ای که در آن مخاطبان زبان مقصد آشکارا مورد خطاب مستقیم قرار نگرفته اند. در نتیجه، هنگام تولید چنین متن مقصدی، تلاشی در جهت تولید یک متن اصلی دیگر صورت نمی گیرد: زیرا ترجمه ی آشکار باید آشکارا ترجمه باشد. از این گذشته، به دلیل وابستگی شدید متن مبدا به فرهنگ مبدا، نمی توان نقش اصلی آن را(از نظر بافت، مخاطب و غیره) در متن مقصد حفظ کرد. تولید ترجمه آشکار معمولا در حکم نوعی رمزگذاری مجدد زبانی به صورت مستقیم است و معمولا بدون نیاز به هر گونه بازآرایی ظریف صورت می گیرد. موعظه ها و اغلب نوشته های هنری همگی نمونه ی انواع متونی هستند که چنین رویکردی برای ترجمه آنها مناسب است و در این چارچوب، ترجمه هایی که برای مخاطبان خاص (مانند نسخه هایی از آثار کلاسیک که برای کودکان نوشته می شود) یا برای اهداف خاص (مانند ترجمه های میان خطی) انجام شده اند نسخه های آشکار متن مبدا خوانده می شوند.

#ارزشیابی_ترجمه
#جولیان_هاوس
منبع:کانال علمی‌تخصصی مطالعات زبان و ترجمه