سند ۵۸ ـ هویت تورکی آذربایجان پیش از سلجوقیان

در فتوح البلدان، بلاذری دربارهٔ اقدامات قباد ساسانی در اران می‌نویسد:
«ثُمَّ أَنَّ قُبَاذَ لَحِقَ بِهِ فَبَنَى بِأَرَّانَ مَدِينَةَ البَيْلَقَانِ، وَمَدِينَةَ بَرْذَعَةَ، وَهِيَ مَدِينَةُ الثَّغْرِ كُلِّهِ، وَمَدِينَةَ قَبْلَهَ، وَهِيَ الخَزَرُ.»
ترجمه: «سپس قباد به او پیوست و در اران شهر بیلقان، شهر برذعه ــ شهرِ سراسر ناحیهٔ مرزی ــ و شهر قبله را بنا کرد؛ و آن خزر است.»
منبع: البلاذری، فتوح البلدان، ص. ۱۹۱، چاپ دار و مکتبة الهلال، بیروت، ۱۹۸۸.
متن عربی و صفحهٔ منبع
این گزارش به دورهٔ ساسانی و پیش از ورود سلجوقیان مربوط است و شهر قبله آذربایجان را مستقیماً با نام خزر پیوند می‌دهد. یاقوت حموی نیز در معجم البلدان، ذیل مدخل «قبلة»، از شهری باستانی نزدیک دربند یاد می‌کند که ساخت آن را به قباد نسبت می‌دهد.
این سند نشان‌ می دهد شهرهای آذربایجان از غز و خزر و بچنک و تورک و ساویر و...با نامهای مختلف شاخه های تورکان ثبت شده اند‌