خلاصه سیاستی برگزاری پنل نوآوری؛ رونق یا رکود

⭕️ ایران از نظر دانش، نیروی انسانی، زیرساخت پژوهشی و شکل‌گیری اکوسیستم نوآوری دارویی ظرفیت قابل‌توجهی دارد. اما چالش اصلی کشور دیگر صرفاً «تولید دانش» نیست؛ چالش، تبدیل دانش و نیاز واقعی نظام سلامت به فناوری، محصول، بازار و اثر پایدار بر سلامت است.

مسئله چیست و چرا مهم است؟

دو مسئله اصلی در اکوسیستم دارویی کشور وجود دارد:
۱. کمبود دانش نداریم؛ مشکل در «ماشین ترجمه دانش به اثر» (محصول یا خدمت) است.

۲. عدم قطعیت در سیاست‌گذاری و حکمرانی، شکاف میان دانشگاه، صنعت، سرمایه، بازار و سرمایه‌گذار را عمیق‌تر می‌کند.

سه نکته کلیدی پنل

نکته ۱ | نوآوری باید از «نیاز» شروع شود، نه از «آنچه دانشگاه می‌تواند تولید کند»

مسیر نوآوری در دنیا هرچه بیشتر نیازمحور می‌شود: ابتدا یک نیاز واقعی در جامعه یا نظام سلامت شناسایی می‌شود، سپس دانشگاه، صنعت و سایر بازیگران برای حل آن وارد عمل می‌شوند.

در مقابل، اگر پژوهش صرفاً بر پایه ظرفیت آزمایشگاه، علاقه پژوهشگر یا تولید مقاله شکل بگیرد، خروجی ممکن است از نظر علمی ارزشمند باشد، اما الزاماً به حل مسئله سلامت منجر نمی‌شود.

نکته ۲ | دانشگاه، صنعت، سرمایه و سیاست‌گذار باید یک زنجیره واحد بسازند

در پنل تأکید شد که نوآوری محصول یک بازیگر منفرد نیست. رساندن یک ایده از آزمایشگاه به بیمار نیازمند همکاری همزمان چند بازیگر است و ضعف هر حلقه، کل زنجیره را مختل می‌کند.

حضور صنعت از مراحل ابتدایی توسعه فناوری اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چون صنعت از همان ابتدا مسائلی مانند مقیاس‌پذیری، کیفیت، هزینه، تولید و الزامات بازار و رگولاتوری را وارد پروژه می‌کند.

نکته ۳ | «رونق نوآوری» یک انتخاب مدیریتی و حکمرانی است

نوآوری را نمی‌توان صرفاً نتیجه خلاقیت چند پژوهشگر یا چند شرکت دانش‌بنیان دانست. رونق پایدار نوآوری نیازمند این اقدامات است:

اصلاح نظام نیازسنجی
مسئله‌محورشدن دانشگاه
ورود صنعت از مراحل ابتدایی توسعه فناوری
تقویت سرمایه‌گذاری خطرپذیر
چابک‌سازی رگولاتوری
حرفه‌ای‌شدن انتقال فناوری
خروج سیاست‌گذاری از حالت جزیره‌ای
تدوین برنامه و نقشه راه پایدار برای توسعه فناوری دارویی

فرصت‌ها و ملاحظات

ایجاد زنجیره منسجم از نیاز تا محصول

فرصت: هدایت بهتر منابع پژوهشی به سمت مسائل واقعی نظام سلامت.
ملاحظه: ممکن است هماهنگی کافی میان بازیگران زنجیره (دانشگاه، صنعت، سرمایه‌گذار، نهاد حاکمیتی و سیاست‌گذار) وجود نداشته باشد.

تقویت ارتباط و انتقال دانش و فناوری میان دانشگاه و صنعت

فرصت: تبدیل دانش به محصول یا خدمت و کاهش احتمال شکست در تجاری‌سازی.
ملاحظه: تفاهم‌نامه و بروکراسی به‌تنهایی مشکل را حل نمی‌کند؛ تضاد منافع در مالکیت محصول، نوع همکاری و قرارداد از موانع اصلی است.

تدوین نقشه راه ملی پایدار برای توسعه نوآوری

فرصت: روشن‌شدن اولویت‌های ملی و امکان سرمایه‌گذاری بلندمدت.
ملاحظه: خطر تبدیل نقشه راه به سندی بدون اجرا و بدون متولی.

جمع‌بندی

پنل نوآوری ایران‌فارما نشان داد مسئله اصلی صنعت دارویی ایران کمبود دانش یا ظرفیت علمی نیست؛ شکاف میان نیازهای واقعی نظام سلامت، پژوهش دانشگاهی، توسعه فناوری، سرمایه‌گذاری، تولید صنعتی، رگولاتوری و بازار است.

ایران از زیرساخت‌های قابل‌توجهی در دانشگاه، پژوهش، شرکت‌های دانش‌بنیان، فناوری دارویی و ظرفیت بالینی برخوردار است. اما برای حفظ جایگاه خود در برابر شتاب جهانی فناوری، باید از نوآوری عرضه‌محور به نوآوری نیازمحور حرکت کند و زنجیره‌ای یکپارچه از «نیاز تا اثر» بسازد.

@fdmag