♨️ هیچ قدرتی مسلط مطلق بر هرمز نیست؛ عمان و سیاست «هم‌بستگی متقابل دریانوردی»

🔻 گزارش «امل غزال» در اندیشکده مرکز عربی واشنگتن دی‌سی، به واکاوی ریشه‌های تاریخی و استراتژیک انسداد تنگه هرمز در میانه جنگ ایران و آمریکا پرداخته و ناکارآمدی کنترل یک‌جانبه نظامی بر این آبراهه را تبیین می‌کند. نویسنده با اشاره به ابتکار عمل عمان در ژوئیه ۲۰۲۶ برای حل بحران، نشان می‌دهد که امنیت پایداری در هرمز بدون به‌رسمیت شناختن «شبکه هم‌بستگی متقابل منطقه» دست‌نیافتنی است. ابعاد اصلی این تحلیل در سه محور کلیدی ارائه می‌شود:

🔻 ۱. ریشه‌های تاریخی؛ شکست کنترل انحصاری و نظامی بر هرمز:
مرور تاریخ چندسده‌ای هرمز — از دوران قدرت‌های محلی تا استعمار پرتغال، بریتانیا و امپراتوری‌های منطقه‌ای — اثبات می‌کند که هیچ قدرتی نتوانسته صرفاً با اتکا به زور نظامی بر تنگه هرمز مسلط شود. ارزش استراتژیک هرمز همواره زاییده شبکه پیوسته‌ای از تعاملات تجاری، تامین کالا و ارتباط میان سواحل شمال (ایران) و جنوب (شبه‌جزیره مسندم و عمان) و اتصال آن‌ها به اقیانوس هند بوده است. هرگونه تلاش برای جایگزین کردن «کنترل یک‌جانبه» به جای «همکاری متقابل»، شبکه تجارت را فلج خواهد کرد.

🔻 ۲. الگوبرداری از «تنگه مالاکا»؛ ابتکار مسقط برای مدیریت دسته‌جمعی:
عمان در ژوئیه ۲۰۲۶ با پشتیبانی کشورهای عربی طرحی را بر پایه «سازوکار همکاری تنگه مالاکا» (مصوب ۲۰۰۷) به تهران ارائه داد. در این مدل، کشورهای ساحلی مدیریت مشترک ایمنی، حفاظت از محیط‌زیست و امداد را برعهده گرفته و خریداران و کشورهای ذی‌نفع از طریق مشارکت‌های داوطلبانه مالی به جای «عوارض اجباری»، امنیت دریانوردی را تضمین می‌کنند. اگرچه ایران با رد این طرح در ۳۰ ژوئیه، بر کنترل دوجانبه (ایران-عمان) و اختیارات ویژه خود بر مسیرهای ورودی تاکید کرد، اما مسقط همچنان تنها راهکار پایدار را فرمولی چندجانبه می‌داند.

🔻 ۳. پارادوکس نفوذ آمریکا و قدرت ایران؛ ضرورت ساختار جدید منطقه‌ای:
نویسنده تاکید می‌کند که نه قدرت نظامی مطلق آمریکا می‌تواند بدون هماهنگی منطقه‌ای امنیت دریانوردی را تضمین کند (زیرا تجارت را وابسته به تصمیمات واشنگتن می‌سازد) و نه موقعیت ساحلی ایران به آن حق سلطه یک‌جانبه می‌دهد. کشورهای خلیج فارس نباید میان «منوط بودن عبور به رضایت ایران» یا «اتکای دائمی به حضور آمریکا» دست به انتخاب بزنند؛ بلکه راهکار نهایی، تبدیل هم‌بستگی جغرافیایی و اقتصادی به تعهدات سیاسی متقابل منطقه‌ای با نقش‌آفرینی کلیدی عمان است.

https://arabcenterdc.org/resource/no-power-can-master-hormuz-oman-and-the-politics-of-maritime-interdependence/

🔹کانال مطالعات خلیج فارس
@PGulfStudies