⭕️ ویرایش ژن قبل از تولد؛
راهی برای پیشگیری از بیماری‌های مادرزادی

متداول‌ترین ابزار ویرایش ژن تا به امروز، CRISPR-Cas9 است که از یک مکانیسم دفاعی در باکتری‌ها مشتق شده‌است و باکتری‌ها از آن به عنوان دفاع ایمنی استفاده می‌کنند.

▫️محققان این سیستم دفاعی را برای ویرایش DNA تطبیق داده‌اند. آنها یک قطعه RNA راهنما ایجاد می‌کنند که توالی هدف را در DNA سلول شناسایی می‌کنند. این RNA راهنما با آنزیم Cas9 کمپلکس تشکیل می‌دهد. پس از ورود به سلول RNA راهنما توالی مورد نظر در DNA را شناسایی می‌کند و آنزیم DNA ،Cas9 را در محل مورد نظر برش می‌دهد.

🔸بررسی ژن درمانی جنین: چالش ها و فرصت ها

با پیشرفت های اخیر سیستم هایی مانند CRISPR-Cas 9، ویرایش ژنوم در رحم در آینده ای نزدیک در راه است.توسعه آنتی بادی ها علیه محصول تراریخته از طریق فعال سازی ایمنی اختصاصی پیامدهای بالینی بالقوه ای دارد.

▫️ایزوتایپ‌های ایمونوگلوبولین G می‌توانند ژن درمانی را بی اثر کنند. با این حال، در طول دوره جنینی تغییر کلاس ایزوتایپ IgG به طور کلی رخ نمی‌دهد، و جنین تا حد زیادی به تولید IgM محدود می‌شود. بنابراین، ژن درمانی جنین مزیت قابل توجهی را نسبت به تنها گزینه درمانی فعلی (پیوند مغز استخوان پس از تولد) فراهم می‌کند.

🔻منطق ژن درمانی قبل از تولد شامل اندازۀ کوچک جنین، تحمل بالا‌تر سیستم ایمنی نسبت به بعد تولد، وجود سلول‌های بنیادی در دسترس و با قابلیت تکثیر بالا، و در نهایت توانایی درمان بیماری‌هایی است که در آن آسیب غیرقابل برگشت قبل از تولد شروع می‌شود.

▫️موانع متعددی ظرفیت ما را برای افزایش کارایی ژن‌درمانی محدود کرده‌است. این موانع شامل چالش‌های فنی، عدم آگاهی در مورد رشد سیستم عصبی و ایمنی جنین، نگرانی‌های ایمنی هم برای فرد باردار و هم برای جنین، پاسخ‌های ایمنی نامشخص مادر، خطرات ناشی از ویرایش ژن، محدودیت‌های سن حاملگی و سوالات اخلاقی است.

🔻اگرچه پیوند سلول‌های بنیادی در رحم در انسان انجام شده‌است، اما ژن درمانی در رحم انجام نشده‌است. با این حال، چندین کاربرد موفق در مدل‌های حیوانی وجود داشته‌است.

▫️ماسارو و همکاران از یک ناقل در مدل موش برای بیماری نوروپاتیک گوشه، ناشی از کمبود آنزیم گلوکوسربروزیداز استفاده کردند. پس از تزریق داخل جمجمه‌ای ناقل AAV در موش ها، عملکرد گلوکوسربروزیداز همراه با بقا و بهبود عملکرد عصبی ترمیم شد. جالب توجه است که درمان داخل رحمی موفقیت کلی بهتری نسبت به مداخله نوزادی داشت. آلاپاتی و همکاران از ویرایش CRISPR-Cas9 در مدل موشی کمبود پروتئین C سورفکتانت انسانی استفاده کردند.در این مدل از واریانتی از ژن پروتئین C استفاده کرده‌است که بعد از تولد کشنده‌است.
غیرفعال سازی ژن نه تنها موفقیت آمیز بود، بلکه منجر به بهبود بقا در موش‌های تحت درمان شد.

✅ شرایط ژنتیکی‌ای که می‌توان با ژن درمانی رحمی درمان کرد:
بیماری سلول داسی‌شکل
آتروفی عضلانی نخاعی
فیبروز سیستیک
نقص ایمنی ترکیبی شدید
هموفیلی A
تالاسمی
خطاهای ذاتی متابولیسم
بیماری‌های ذخیره لیزوزومی
کمبود آلفا 1 آنتی تریپسین


گردآورنده: مهدیه سورگی | دانشجوی پزشکی

🆔-------------------------🔹🔷🔹
@pazhouhan_mag
@srcbums
https://src.bums.ac.ir/نشریه-پژوهان