🔴 کنکور رفاه و دریای بیکران منابع

یک لیست بلندبالا از منابع کنکور ارشد «رفاه و سیاست‌گذاری اجتماعی» وجود دارد. لیستی که طبعاً قریب به اتفاق مواردی که در آن ذکر شده است، مهم و احتمالاً برای فهمیدن «رفاه» و «سیاست‌گذاری اجتماعی» ضروری است. اما در نظامی آموزشی که باید تن به کنکور داد و دانش را تنها به ۲۰ سؤال تستی تقلیل داد، شناخت منابع اولویت‌دار کنکور، اهمیت پیدا می‌کند.

از همین رو، با بررسی سؤالات کنکور سال‌های گذشته، سعی کردیم تا مسیر روشن‌تری برای عبور از تونل تاریک کنکور ارشد، برای متقاضیان رشتهٔ سیاست‌گذاری اجتماعی ترسیم کنیم.
سؤالات کنکور رفاه از سال ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ (۴ سال) را واکاوی کردیم. این ۸۰ سؤال از حیث منابع در پنج دسته تقسیم‌بندی شدند. سه کتاب پرتکرار در سؤالات کنکور به‌شرح زیرند:

📔 کتاب مرجع سیاست‌گذاری اجتماعی (در دو مجلد)، از پیت الکاک و همکاران
📔مقدمه‌ای بر سیاست‌گذاری اجتماعی، از کن بیلک‌مور و
📔 نظریه‌های رفاه، از تونی فیتزپتریک.

این سه منبع، هر کدام دسته‌ای جداگانه از سؤالات را به خود اختصاص داده‌اند. دیگر کتاب‌های حوزه، گرچه از نظر محتوایی مهم، و برای فهم صحیح از حوزه ضروری بودند، اما به‌جهت کم‌تکرار بودن در کنکور در دستهٔ «کتاب‌های متفرقه» قرار گرفتند. همچنین دستهٔ قابل توجهی از سؤالات کنکور در این سال‌ها، متعلق به منبع خاصی نبودند و با «دانش عمومی حوزهٔ رفاه» پیوند داشتند. طبعاً سؤالات معدودی که مربوط به قوانین این حوزه مانند قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین‌اجتماعی بودند نیز در همین دسته قرار گرفتند.

در کنکور چهار سال اخیر، به‌طور میانگین نزدیک به ۳۰٪ از سؤالات به دانش عمومی حوزهٔ رفاه اختصاص داشت و نزدیک به ۲۱٪ سوالات از کتاب‌های متفرقه‌ای نظیر «بازخوانی و بازاندیشی دولت رفاه»، «نظریات تطبیقی دولت رفاه»، «ابداع امر اجتماعی» و ... استخراج شده بودند. باید دقت داشت که چنین کتاب‌هایی به‌لحاظ آماری، در کنکور چهار سال اخیر به هیچ عنوان آن‌قدر پرتکرار نبودند که یک دسته از سؤالات را به خود اختصاص دهند. به‌عبارتی، در این ۸۰ سؤال، غالباً هر کدام یک سوال را از آن خود کرده بودند، یا در موارد نادری مانند «بازخوانی و بازاندیشی دولت رفاه» نهایتاً دو سؤال از آنها استخراج شده بود.

با عبور از دو دستهٔ کتاب‌های متفرقه و دانش عمومی حوزهٔ رفاه، باید به کتاب‌هایی پرداخت که سهم جدی‌تری در سؤالات کنکور داشته‌اند. کتاب مرجع سیاست‌گذاری اجتماعی از پیت الکاک و همکاران به‌طور میانگین در این چهار سال، نزدیک به ۷ سؤال از ۲۰ سؤال کنکور را به خود اختصاص داده است. به‌عبارتی، با خواندن این دو جلد کتاب، می‌توان به ۳۳٪ سوالات کنکور پاسخ داد. 

از سوی دیگر، سؤالاتی که از دل کتاب‌های نظریه‌های رفاه و مقدمه‌ای بر سیاست‌گذاری اجتماعی استخراج شده‌اند ۱۶٪ باقی‌ماندهٔ سؤالات کنکور را به خود اختصاص داده‌اند. کتاب نظریه‌های رفاه با اختلاف اندکی پرتکرارتر بوده و تقریباً ۱۰ واحد درصد از این ۱۶ درصد را دربر می‌گیرد.

البته باید توجه داشت که این اعداد بر اساس میانگین بیان شده است و در سال‌های متفاوت تفاوت‌هایی نیز به چشم می‌خورد. همچنین در طول واکاوی سؤالات، متوجه شدیم که برخی از آنها صرفاً به مطالب یک کتاب اختصاص ندارند، اما برای سهولت بررسی آماری هر سوالی که به بیش از یک منبع مرتبط بود، تنها در ذیل منبعی شمرده شد که در آن سال سهم بیشتری از سؤالات را به خود اختصاص داده بود.

نکتهٔ قابل توجه این است که در بررسی کنکور هر چهار سال، کتاب مرجع سیاست‌گذاری اجتماعی در بین سایر کتاب‌ها، بیشترین تعداد سؤالات را به خود اختصاص داده بود.

برای اینکه این اعداد و ارقام معنادارتر شود، می‌توان به این موضوع توجه کرد که در میان ورودی‌های ۱۴۰۴ کارشناسی ارشد این رشته در دانشگاه تهران (آخرین کنکور برگزار‌شده تا اکنون)، هیچ یک از ورودی‌ها درصدی بالاتر از ۵۰ در بخش حوزهٔ‌ها و مفاهیم اساسی رفاه اجتماعی نداشته است. از جانب دیگر، با در کنار هم قرار دادن آماری که پیش‌تر ذکر شد، در می‌یابیم که تنها سه کتاب مهم حوزه -یعنی نظریه‌های رفاه، مقدمه‌ای بر سیاست‌گذاری اجتماعی و مرجع سیاست‌گذاری اجتماعی- به‌طور میانگین چیزی حدود ۱۰ سوال از ۲۰ سوال کنکور را پوشش می‌دهند. در نظر گرفتن این دو آمار در کنار یکدیگر، می‌تواند چراغ روشنی برای متقاضیان این رشته ترسیم کند تا در دریای بی‌کران منابع و کتب ذکرشده، تشخیص راه از بیراهه اندکی آسان‌تر شود.                             

👤 نگارنده: نرجس صالح، دانشجوی کارشناسی ارشد سیاست‌گذاری اجتماعی دانشگاه تهران

انجمن علمی‌دانشجویی سیاست‌گذاری اجتماعی دانشگاه تهران | انجمن علمی‌دانشجویی سیاست‌گذاری اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی (ره)