بلاخره subjective یا objective؟

بحث این بود که توی احتمال، رویکرد frequentist(فرواوانی گرا) یه رویکرد objective عه برعکس رویکرد bayesian(بیزی) که subjective عه. اما خب نکته اینه که هردو رویکرد می تونن هم subjective باشن و هم objective، صرفا توی هر کدوم یکی ازینا غالب تره. قبل از اینکه این بحث رو باز کنم و ادامه بدم توی احتمال بیاین این 3 تا framework رو در نظر بگیرید:
1- Classical - equally likely outcomes
2- Frequentist - relative frequency
3- Bayesian - personal perspective
خب توی framework کلاسیک، همونطور که نوشتم معمولا در موقعیت هایی تعریف می شه که نتایج ممکن شانس برابر داشته باشن، مثال معروفشم همون پرتاب تاسه، 6 نتیجه ممکن داریم که هرکدوم به یک اندازه محتمل ان.
توی framework فراوانی گرا، احتمال یک رویداد، به فراوانی نسبی اون رویداد در تکرار های فرضی بی نهایت مربوط می شه. حالا این سوال رو در نظر بگیرید:
"احتمال اینکه جهان تا ابد منبسط بشه چقدره؟"
خب حالا اینجا اگر جهان کاملا deterministic باشه، در این صورت تحت پارادایم فراوانی گرا جواب سوال می شه احتمال 0 یا 1. یعنی یا جهان منبسط می شه یا نمی شه. حالا برای همین سوال اگر نظریه ای رو در نظر بگیریم که بی نهایت جهان موازی وجود داره و بعد بیایم مجموعه ی این جهان ها رو در نظر بگیریم، می تونیم بپرسیم که "چه کسری از این جهان ها تا ابد منبسط می شن؟" و همین می شه جواب احتمال ما برای پاسخ سوال تحت پارادایم فراوانی گرا.
خب حالا بریم سراغ بیزی. توی framework بیزی، احتمال می تونه نشون دهنده ی میزان عدم قطعیت یک فرد درباره یک گزاره باشه یا اطلاعاتی که اون فرد از پیش دارع درواقع. مثلا اینجا همون سوال که "احتمال اینکه جهان تا ابد منبسط بشه چقدره؟" پاسخش برمی گرده به اطلاعاتی که ما ازین قضیه داریم. می رسیم به نکته ی بسیار مهم. چیزی که توی رویکرد بیزی خیلی مهمه، مفهوم coherence عه. یعنی این احتمالات باید حتما با قواعد احتمال سازگار باشه و دچار dutch book نشید.
خب حالا دقیقا همینجاها هم هست که بحث سابجکتیو بودن و آبجکتیو بودن مطرح می شه. رویکرد بیزی پس همچین سابجکتیو هم نیست یعنی شما جدا از اون اطلاعات پیشین طبق یه evidence و همچنین رعایت تمام قواعد احتمال میاید صحبت می کنید. توی دیدگاه فراوانی گرا هم با اینکه غالبا آبجکتیوه، اما خود انتخاب مدل، سطح معناداری آزمون، طرح آزمایش و همه ی اینها خواه ناخواه سابجکتیوه.
خب حالا اینا به چه درد می خوره؟ قصه گفتیم دوستان. اگر علاقه مند بودیم به این کتاب برای فلسفه احتمال رجوع کنید:

🖇Philosophical Theories of Probability - Donal Gillies