🔎 یک قدم فراتر | هفت و نیم درس درباره مغز (پارت اول)

🧠 مغز دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟

- وقتی از کارکرد مغز حرف می‌زنیم، معمولاً به چیزهایی مثل فکر کردن، یادگیری، تصمیم‌گیری و احساسات توجه می‌کنیم. اما آیا می‌شود عملکرد مغز را در سطح بنیادی‌تری بررسی کرد؟!

برای پاسخ به این سؤال، می‌توان از رابطه‌ی مغز و بدن شروع کرد:

بدن برای ادامه‌ی حیات باید فرایندهای مختلفی را هم‌زمان تنظیم کند؛
از تأمین انرژی و مواد مغذی گرفته تا تنظیم سیستم ایمنی و دفع مواد زائد؛
در این میان، منابع بدن محدودند و فرایندهای مختلف برای استفاده از آن‌ها با یکدیگر در رقابت‌اند.

یکی از وظایف اساسی مغز، هماهنگ کردن این فرایندهاست؛ آن هم نه فقط در واکنش به اتفاقاتی که همین حالا در بدن رخ داده‌اند، بلکه با پیش‌بینی نیازهای آینده. مغز می‌تواند نیاز احتمالی بدن را پیش‌بینی کند و پیش از اینکه آن نیاز ایجاد شود، بدن را برای پاسخ دادن به آن آماده کند. به این فرایند آلوستازی (Allostasis؛ تنظیم پیش‌بینانه) گفته می‌شود.

📌تفاوت های آلوستازی با هومئوستازی (Homeostasis؛ تنظیم واکنشی) تفاوت دارد. در هومئوستازی، وقتی تغییری در وضعیت بدن ایجاد می‌شود، بدن برای برگرداندن وضعیت خود به محدوده‌ی مناسب واکنش نشان می‌دهد، اما در آلوستازی، پیش‌بینیِ نیاز آینده هم بخشی از ماجراست.

این فرایند فقط زمانی اتفاق نمی‌افتد که تحت فشار یا استرس هستیم!
آلوستازی در شرایط معمول هم جریان دارد؛ مثلاً هنگام استراحت، فعالیت یا یادگیری، مغز باید وضعیت فعلی بدن و نیازهای احتمالی آن را در نظر بگیرد و منابع را متناسب با این نیازها در سراسر بدن هماهنگ کند.

📚مقاله‌ی مورد بررسی ما، از اینجا یک قدم جلوتر می‌رود، نویسندگان پیشنهاد می‌کنند برای فهم بهتر ذهن، به جای اینکه از فکر و احساس و توجه شروع کنیم و بعد به دنبال توضیح مغزی آن‌ها برویم، ابتدا ببینیم مغز در ارتباط با بدن چه کاری انجام می‌دهد.

آن‌ها این رویکرد را، «رویکرد مبنی بر تقدم آلوستازی» (Allostasis-first) می‌نامند.

در این نگاه، تنظیم وضعیت بدن چیزی در حاشیه‌ی عملکرد مغز نیست، بلکه می‌تواند یکی از پایه‌های اصلی کارکرد مغز باشد؛
در این صورت، فکر کردن، احساس کردن و توجه کردن را هم می‌توان در ارتباط با همین فرایندهای بنیادی‌تر بررسی کرد.

اما اگر مغز دائماً در حال پیش‌بینی نیازهای بدن باشد، استرس در این میان چه جایگاهی پیدا می‌کند⁉️

در پست بعدی، سراغ همین سؤال می‌رویم...

✦ انجمن علوم شناختی دانشگاه شاهد
@Singularity_Association⁠