تحلیل علمی از موضوعی سیاسی ما را به ورطۀ ترس می‌افکند، آن گاه که دور از میدان سیاست به «سیاست» بیندیشیم. گفتار یوسف اباذری ربطی به کسانی ندارد که از جامعۀ جهانی می‌گویند و تنها امیدشان حفظ تعادل‌های متزلزل موجود در جهان است. اباذری آن قدر خوشبین نیست که خیال کند به راحتی می‌توان با ایالات متحده به صلح نشست و رابطه‌ای متعادل ساخت. اتفاقاً او هم عمیقاً دشمن و دشمنی‌اش را می‌فهمد و هم به دقت این تضاد را توصیف می‌کند؛ اما چرا نتیجه‌گیری او تفاوت خاصی با نتایج گفتار صلح با آمریکا ندارد و می‌گوید استخوانی جلوی ترامپ بیندازید و نام جنگ ایران با آمریکا را «کَل‌کَل» می‌گذارد؟ مگر او نمی‌گوید که اگر ترامپ برود، یکی دیگر می‌آید و آن ایدئولوژی و الهیات و تکنولوژی باز در برابر ما خواهند بود؟ چند استخوان دیگر جلوی چند نفر دیگر باید بیندازیم تا دست از سرمان بردارند؟

شاید بتوان پاسخ را آن جا یافت که اباذری درست در قامت یک تحلیلگر به تضادهای پیچیده و مهیب جهان می‌اندیشد و به نوعی انفعال رسیده است؛ اما نه مانند فیلسوفی که در خود فرو رفته و جهان و آشفتگی‌اش را فراموش کرده بلکه مانند کسی که اتفاقاً خوب جهان را فهمیده اما به راحتی نمی‌تواند موقعیت خود را پیدا کند. نمی‌دانم این ناتوانی، مسألۀ همیشگی «چپ» است که در جستجوی جریان سوم از نزاع‌های موجود دوری می‌کند یا مسألۀ خاص این مورد. هر چه هست بی‌نسبت با نوعی جهان‌وطنیِ دست‌نیافتنی نیست. اینجاست که وقتی تمام‌قد در یک سوی نزاع نایستیم، هر چقدر بیشتر حقیقت متضاد جهان را نظاره می‌کنیم، بیشتر از مواجهه با آن تضاد دوری می‌کنیم. این خطری است پیش پای هر کسی که می‌خواهد تحلیلی علمی از جهان سیاست داشته باشد اما لکه‌ای از میدان سیاست به دامانش نیفتد.

✍ سیدمحمد سیدمحسنی

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com