از کرانهٔ باختری تا جنوب سوریه: تاثیر تهدید اسرائیل در محاسبات اردن

کرانه باختری.. خطر جمعیتی و سیاسی دائمی

با وجود اینکه پرونده کرانه باختری از دهه‌ها پیش جایگاهی محوری در محاسبات اردن دارد، چه از زمان جنگ ۱۹۶۷ و تحولات ژئوپلیتیکی برآمده از آن، و چه از زمان تصمیم قطع رابطه حقوقی و اداری با کرانه باختری در سال ۱۹۸۸، تحولاتی که صحنه فلسطینی از رویدادهای هفتم اکتبر ۲۰۲۳ تا موج‌های پیاپی تشدید شاهد آن بوده است، این پرونده را به صدر اولویت‌های سیاسی و امنیتی پادشاهی رانده است، زیرا یکی از پرونده‌هایی است که بیشترین ارتباط مستقیم را با امنیت ملی اردن دارد.

جنوب سوریه.. تهدید امنیتی جدید در مرز شمالی
در زمان اخیر، جبههٔ تهدید جدیدی برای اردن پدیدار شده است؛ این بار از سمت شمال، به‌طور مشخص در جنوب سوریه، تا بُعد تازه‌ای به معادلهٔ چالش‌های امنیتی پیرامون پادشاهی بیفزاید. هرچند این مرزها در سال‌های گذشته نیز از منابع تهدید دور نبودند، چه به سبب گسترش گروه‌های مسلح، چه فعالیت شبکه‌های قاچاق، یا تداخل نقش‌های منطقه‌ای، تحولات اخیر، به‌ویژه پیشروی تجاوزکارانهٔ اسرائیل در این منطقه و نقض‌های بی‌وقفهٔ روزافزون در آنجا، جنوب سوریه را به صدر محاسبات امنیتی اردن رانده است؛ به‌عنوان یکی از حساس‌ترین و پیچیده‌ترین پرونده‌ها.
اردن با تحولات جنوب سوریه با همان منظری که با پروندهٔ کرانهٔ باختری برخورد می‌کند، تعامل نمی‌کند؛ زیرا پروندهٔ کرانهٔ باختری اساساً با ملاحظات سیاسی و جمعیتی مرتبط با مسئلهٔ فلسطین پیوند دارد و بُعد امنیتی در آن ثانویه حاضر است، در حالی که جنوب سوریه در داخل امان از زاویهٔ امنیتی مستقیم خوانده می‌شود؛ به‌عنوان امتدادی مرزی و حساس که با ثبات و امنیت داخلی پادشاهی مرتبط است.
برجسته‌ترین نگرانی‌های اردن دربارهٔ آن جبهه، احتمال بروز تغییرات در ترتیبات امنیتی موجود در منطقهٔ جنوب سوریه و تبدیل منطقهٔ حائل آنجا به فضای تنش مستمر است؛ زیرا حضور نیروهای اسرائیلی در مناطق جدید یا نزدیک مرز اردن می‌تواند واقعیت امنیتی پیچیده‌تری ایجاد کند و چه‌بسا جنوب سوریه را به سوی تبدیل شدن به کانون منازعه‌ای باز و بلندمدت سوق دهد.
 
آیا عمان در مدیریت این معادله حساس، در شرایط محدودیت ابزارهایش و محاسبات پیچیده‌اش، موفق خواهد شد؟

متن کامل را اینجا بخوانید

⬅️ شعوبا، پایگاهی برای آشنایی با جامعه و فرهنگ ملل مسلمان
@shouba_ir