‍ «ماهاتما گاندی؛ زندگی در راه حقیقت و عدم خشونت»

موهانداس کارامچاند گاندی، که بعدها به ماهاتما به معنای «روح بزرگ» شهرت یافت، در ۲ اکتبر ۱۸۶۹ در پوربندر، در ایالت گجرات هند، به دنیا آمد. او حقوق خواند و در سال ۱۸۹۳ برای انجام یک کار حقوقی به آفریقای جنوبی رفت؛ جایی که با تبعیض نژادی علیه هندیان روبه‌رو شد. تجربه‌های این دوره تأثیر عمیقی بر شکل‌گیری اندیشه و شیوهٔ مبارزهٔ او گذاشت.

گاندی در آفریقای جنوبی به تدریج شیوه‌ای از مبارزهٔ مدنی را پرورش داد که بعدها آن را ساتیاگراها (Satyagraha) نامید؛ مفهومی که بر پافشاری بر حقیقت و مقاومت در برابر بی‌عدالتی، بدون توسل به خشونت، استوار بود. او در سال ۱۹۱۵ به هند بازگشت و به یکی از چهره‌های اصلی جنبش استقلال هند تبدیل شد.

او در مبارزات استقلال‌طلبانه از روش‌هایی مانند «نافرمانی مدنی، عدم همکاری، تحریم کالاهای بریتانیایی و اعتراض‌های مسالمت‌آمیز» استفاده کرد. یکی از مشهورترین حرکت‌های او «راهپیمایی نمک» در سال ۱۹۳۰ بود؛ گاندی و پیروانش حدود ۲۴۰ مایل (نزدیک به ۳۸۶ کیلومتر) تا دَندی راه پیمودند تا در اعتراض به انحصار و مالیات نمک بریتانیا، نمک تولید کنند. این حرکت به یکی از نمادهای مبارزهٔ ضد استعماری هند تبدیل شد.

اندیشهٔ گاندی تنها به استقلال سیاسی محدود نبود. «حقیقت، عدم خشونت، خوداتکایی و اصلاح اجتماعی در تفکر او جایگاه مهمی داشتند». با این حال، میراث گاندی در هند و جهان کاملاً بدون مناقشه نیست و دربارهٔ برخی دیدگاه‌ها و عملکردهای او، از جمله در زمینهٔ نژاد، طبقه و کاست، نقدها و بحث‌های تاریخی وجود دارد. بنابراین شناخت او، بیش از آنکه به ساختن یک چهرهٔ بی‌نقص نیاز داشته باشد، به شناخت پیچیدگی‌های زندگی و اندیشه‌اش نیازمند است.

گاندی سرانجام در ۳۰ ژانویهٔ ۱۹۴۸ در دهلی نو ترور شد.

۲ اکتبر، سالروز تولد گاندی، در سال ۲۰۰۷ به موجب قطعنامهٔ مجمع عمومی سازمان ملل متحد به عنوان «روز جهانی عدم خشونت» نام‌گذاری شد؛ روزی برای ترویج فرهنگ صلح، مدارا، گفت‌وگو و پرهیز از خشونت از راه آموزش و آگاهی عمومی.

گاندی را می‌توان از چهره‌هایی دانست که نشان دادند مبارزه با بی‌عدالتی الزاماً به معنای بازتولید خشونت نیست؛ اندیشه‌ای که بعدها بر جنبش‌های مختلف حقوق مدنی و مبارزات بدون خشونت در نقاط گوناگون جهان اثر گذاشت.

🌺@SELMULY چکامـه