‍ 🔷 تأثیر قند بر تشدید اختلال میکروبیوم روده ناشی از آنتی‌بیوتیک‌ها

میکروبیوم روده مجموعه‌ای از میکروارگانیسم‌هاست که نقش مهمی در حفظ سلامت دستگاه گوارش، تنظیم عملکرد سیستم ایمنی و جلوگیری از رشد عوامل بیماری‌زای فرصت‌طلب ایفا می‌کند. مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها، با وجود اهمیت آن‌ها در درمان عفونت‌های باکتریایی، می‌تواند تعادل این جامعه میکروبی را برهم بزند و زمینه را برای رشد بیش از حد برخی باکتری‌ها فراهم کند. پژوهش منتشرشده در مجله معتبر Nature به بررسی تأثیر رژیم غذایی، به‌ویژه غذاهای سرشار از قند، بر شدت اختلال میکروبیوم روده در طول درمان با آنتی‌بیوتیک‌ها پرداخته است.

در این مطالعه، پژوهشگران اطلاعات مربوط به ۹۴۱۹ وعده غذایی از ۱۷۳ بیمار بستری‌شده برای پیوند سلول‌های خونساز را بررسی کردند. همچنین، نمونه‌های میکروبیوم روده ۱۵۸ بیمار در طول زمان تحلیل شدند تا ارتباط میان الگوی تغذیه و تغییرات جمعیت میکروبی مشخص شود. برای بررسی بیشتر نقش قند، آزمایش‌هایی روی موش‌ها انجام گرفت تا مشخص شود آیا مصرف ساکارز می‌تواند بر تغییرات میکروبی ناشی از آنتی‌بیوتیک‌ها تأثیر بگذارد یا خیر.

نتایج نشان داد که مصرف غذاهای سرشار از قندهای ساده در دوره درمان با آنتی‌بیوتیک با اختلال شدیدتر میکروبیوم روده ارتباط دارد. این وضعیت با کاهش تنوع میکروبی و افزایش گسترش باکتری‌های جنس Enterococcus همراه بود. اگرچه این باکتری‌ها می‌توانند بخشی از میکروبیوم طبیعی روده باشند، برخی از گونه‌های آن‌ها در شرایط خاص، به‌ویژه در بیماران بستری و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی، به عوامل بیماری‌زای فرصت‌طلب تبدیل می‌شوند و ممکن است خطر عفونت را افزایش دهند.

یکی از یافته‌های مهم پژوهش، نتایج آزمایش‌های حیوانی بود که نشان داد مکمل‌سازی رژیم غذایی با ساکارز، نوعی قند موجود در شکر معمولی، می‌تواند گسترش انتروکوکوس را پس از مصرف آنتی‌بیوتیک افزایش دهد و مدت تداوم آن را طولانی‌تر کند. این یافته بیانگر آن است که رژیم غذایی ممکن است در شرایط برهم خوردن تعادل میکروبی، بر رشد و رقابت میان باکتری‌های روده تأثیر بگذارد. بااین‌حال، برای تعیین دقیق سازوکارهای مولکولی و متابولیکی دخیل در این فرایند، به مطالعات تکمیلی نیاز است.

از نظر بالینی، این پژوهش اهمیت بررسی هم‌زمان عوامل دارویی و تغذیه‌ای را در حفظ سلامت میکروبیوم روده برجسته می‌کند. این موضوع به‌خصوص در بیماران تحت پیوند سلول‌های خونساز اهمیت دارد؛ زیرا این افراد به دلیل شرایط درمانی و آسیب‌پذیری سیستم ایمنی، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به عفونت‌ها قرار دارند. شناخت عوامل تغذیه‌ای مؤثر بر ترکیب میکروبیوم می‌تواند در آینده به توسعه راهبردهایی برای کاهش اختلالات میکروبی ناشی از آنتی‌بیوتیک‌ها کمک کند.

با وجود اهمیت یافته‌ها، نتایج این مطالعه باید با توجه به محدودیت‌های آن تفسیر شوند. داده‌های انسانی عمدتاً از گروه خاصی از بیماران به دست آمده‌اند؛ بنابراین، تعمیم نتایج به جمعیت عمومی به شواهد بیشتری نیاز دارد. همچنین، ارتباط مشاهده‌شده میان مصرف قند و اختلال میکروبیوم در انسان به‌تنهایی رابطه علت و معلولی را اثبات نمی‌کند و نتایج آزمایش‌های حیوانی نیز لزوماً به‌طور کامل در انسان تکرار نمی‌شوند.

این پژوهش نشان می‌دهد که مصرف غذاهای سرشار از قندهای ساده ممکن است در دوره درمان با آنتی‌بیوتیک با کاهش تنوع میکروبی روده و افزایش گسترش انتروکوکوس همراه باشد. نتایج آزمایش‌های حیوانی نیز از نقش ساکارز در تشدید این پدیده حمایت می‌کنند. این یافته‌ها بر اهمیت توجه به عوامل تغذیه‌ای در کنار درمان دارویی تأکید دارند و زمینه‌ای برای پژوهش‌های آینده درباره راهکارهای تغذیه‌ای محافظت‌کننده از میکروبیوم روده فراهم می‌کنند. بااین‌حال، برای تدوین توصیه‌های بالینی قطعی، انجام مطالعات انسانی کنترل‌شده و مستقل ضروری است.

https://www.nature.com/articles/s41586-026-11077-3

➡️ Science Persian