‍ 🔷 وقتی بین «ریسک کردن» و «عقب‌نشینی» مردد هستیم، در مغزمان چه می‌گذرد؟

بسیاری از تصمیم‌های ما یک تعارض ساده اما مهم دارند: از یک طرف چیزی را می‌خواهیم، اما از طرف دیگر احتمال دارد برای رسیدن به آن با خطر یا زیان مواجه شویم. در علوم اعصاب به این وضعیت «تعارض نزدیک‌شدن ـ اجتناب» (Approach–Avoidance Conflict) گفته می‌شود. پژوهشگران در یک مطالعهٔ جدید تلاش کردند ببینند هنگام چنین تصمیم‌هایی، مغز چگونه بین این دو گرایش رقابت ایجاد می‌کند.

آن‌ها فعالیت مغز شش بیمار را که به دلایل پزشکی دارای الکترودهای داخل‌جمجمه‌ای بودند، با دقت زمانی بسیار بالا ثبت کردند. شرکت‌کنندگان در یک بازی قرار داشتند که در آن نزدیک شدن به بعضی اهداف می‌توانست پاداش به همراه داشته باشد، اما هم‌زمان احتمال مواجهه با خطر و از دست دادن پاداش نیز وجود داشت. بنابراین مغز باید دائماً بین «به‌دست آوردن پاداش» و «اجتناب از زیان» تصمیم می‌گرفت.

نتایج نشان داد که قشر اوربیتوفرونتال (Orbitofrontal Cortex)، که یکی از نواحی مهم مغز در ارزیابی ارزش و تصمیم‌گیری است، در این فرایند نقش مهمی دارد. بخش‌های مختلف این ناحیه الگوهای فعالیت متفاوتی نشان دادند؛ به‌طور کلی، فعالیت بخش میانی بیشتر با گرایش به سمت پاداش و فعالیت بخش جانبی بیشتر با گرایش به اجتناب از پیامد منفی ارتباط داشت.

اما شاید جالب‌ترین بخش ماجرا این باشد که این تفاوت‌های عصبی پیش از انتخاب نهایی ظاهر می‌شدند؛ در برخی شرایط، پژوهشگران می‌توانستند الگوهای مرتبط با تصمیم را چند صد میلی‌ثانیه پیش از انجام رفتار مشاهده کنند.
وقتی پاداش احتمالی و خطر تقریباً در تعادل بودند، فعالیت عصبی نیز پویاتر می‌شد و الگوهای مرتبط با «نزدیک‌شدن» و «اجتناب» با سرعت بیشتری تغییر می‌کردند. این یافته با این ایده سازگار است که چیزی که ما به‌عنوان «دودلی» تجربه می‌کنیم، ممکن است در سطح عصبی حاصل رقابت پویا میان جمعیت‌های عصبی باشد؛ رقابتی که در نهایت یکی از دو گرایش را غالب می‌کند و به تصمیم نهایی منجر می‌شود.

پیش از آنکه بگوییم «ریسک می‌کنم» یا «بی‌خیالش می‌شوم»، مغز در کسری از ثانیه در حال پردازش ارزش پاداش، احتمال خطر و پیامدهای احتمالی انتخاب است. چیزی که از بیرون یک تصمیم لحظه‌ای به نظر می‌رسد، در درون مغز حاصل تعامل پیچیده و بسیار سریع شبکه‌های عصبی است.
البته باید در تفسیر این نتایج احتیاط کرد؛ این مطالعه تنها روی شش بیمار انجام شده و برای مشخص شدن میزان تعمیم‌پذیری یافته‌ها به جمعیت عمومی، پژوهش‌های گسترده‌تری لازم است.

مهم‌ترین پیام این پژوهش این باشد که «تردید» صرفاً یک تجربهٔ ذهنی مبهم نیست، بلکه می‌تواند بازتاب یک فرایند عصبی پویا باشد؛ فرایندی که در آن مغز به‌طور هم‌زمان ارزش پاداش، احتمال خطر و پیامدهای احتمالی هر انتخاب را پردازش می‌کند و از طریق تعامل میان الگوهای عصبی مرتبط با نزدیک‌شدن و اجتناب، در نهایت به یک تصمیم رفتاری می‌رسد.

https://naked-science.ru/article/biology/risk-i-konkurentsiya-v-mozge

➡️ Science Persian