نمودار بسیار جالب⁠، روند نرخ مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های قلبی عروقی در آمریکا (بین سال‌های ۱۹۳۳ تا ۲۰۲۳) را در کنار مهم‌ترین پیشرفت‌های پزشکی، جراحی و بهداشت عمومی به تصویر کشیده است.

دوران صعود (۱۹۳۳ تا اواسط دهه ۱۹۵۰): در این سال‌ها، نرخ مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های قلبی مدام در حال افزایش بوده و در حدود سال ۱۹۵۰ به اوج خود یعنی نزدیک به ۸۰۰ مرگ در هر ۱۰۰ هزار نفر رسیده. دلیل اصلی آن، کمبود دانش درباره عوامل خطر (مثل سیگار و فشار خون) و نبود ابزارهای درمانی پیشرفته بوده.

دوران سقوط آزاد (از دهه ۱۹۶۰ تا ۲۰۲۳): پس از آغاز موج پیشرفت‌های علمی، این نرخ با شیبی تند کاهش یافت و در سال‌های اخیر به حدود ۲۰۰ مرگ در هر ۱۰۰ هزار نفر رسیده. یعنی یک کاهش خیره‌کننده حدودا ۷۵٪.


به نظرم تصویر به زیبایی نشان می‌دهد که چطور ترکیب تغییر رفتار جامعه، سیستم‌های اورژانس سریع، و نوآوری‌های دارویی و جراحی توانسته‌اند مهلک‌ترین بیماری را کاهش دهند. من اینجا برخی کاتالیزورهای اصلی این تغییر (نقاط عطف) را بر اساس نمودار ذکر می‌کنم:

موارد مربوط به بهداشت عمومی و اصلاح سبک زندگی:

۱۹۵۴: شناسایی رسمی عوامل خطر بیماری‌های قلبی (Cardiovascular risk factors)

۱۹۶۴: صدور گزارش تاریخی در آمریکا درباره خطرات مرگبار دخانیات و سیگار که فرهنگ عمومی جامعه را تغییر داد.

موا‌رد مربوط به داروسازی:

۱۹۶۴: معرفی اولین بتا-بلاکرها (داروهای کنترل فشار خون و ضربان قلب)

۱۹۸۷: ورود استاتین‌ها (داروهای کاهش دهنده کلسترول خون) و داروهایحل کننده لخته خون (Clot-busting drugs)

دهه ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۵: توسعه داروهای ضد پلاکت پیشرفته، داروهای ARB و در نهایت مهارکننده‌های PCSK9 برای کنترل شدید کلسترول


موارد مربوط به تجهیزات پزشکی و جراحی

دهه ۱۹۵۰: دفیبریلاتورهای خارجی یا همان شوک (AED - ۱۹۵۶) و کاشت اولین باتری قلب (Pacemaker) در سال ۱۹۵۸.

۱۹۶۷: انجام اولین پیوند قلب انسان و جراحی معروف بای‌پاس

دهه ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰: ورود سی‌تی اسکن و MRI قلبی به دنیای تشخیص و معرفی استنت‌ها در سال ۱۹۸۶ برای باز کردن رگ‌های بسته بدون جراحی باز.

قرن ۲۱: ورود سیستم رباتیک داوینچی برای جراحی‌های ظریف (۲۰۰۰)، تعویض دریچه قلب بدون جراحی باز (۲۰۰۲) و استفاده از مدل‌های سه‌بعدی برای برنامه‌ریزی جراحی‌ها (۲۰۱۲)

این پیشرفت چشمگیر، حاصل دهه‌ها پژوهش ‌پزشکی، نوآوری‌های جراحی، تلاش‌های بهداشت عمومی و تغییر در سبک زندگی است. دستاوردی که باعث شده امروزه افراد بسیار کمتری بر اثر سکته‌های قلبی یا مغزی ناگهانی جان خود را از دست بدهند.

البته همه روندها هم مثبت نبوده‌اند. چاقی و دیابت همچنان رو به افزایش‌ می‌باشند و می‌توانند بخشی از این دستاورد را تهدید کنند. بیماری‌های قلبی عروقی سالانه جان حدود ۲۰ میلیون نفر را در سراسر دنیا می‌گیرند. احتمالا باید به اهمیت پیشگیری اولیه بیش از پیش توجه داشت. هر چند شاید تاثیرات داروهای جدید چاقی تا جند سال دیگر نمایان شود و یا داروهای ضد التهاب جدید مثل anti-IL6 و یا PCSK9 هم بیس از پیش به کاهش کمک کند.

گزارش برای سال قبل است. منبع: لینک

@Scientometric کانال جدید