خوابِ ۶ تا ۸ ساعت در شب، به‌نظر می‌رسد بهترین بازه برای کندتر شدن روند پیری زیستی (biological age) باشد.

در یک مطالعه بزرگ (منتشر شده در Nature) بر روی بیش از ۵۰۰ هزار نفر از UK Biobank، پژوهشگران ارتباط مدت خواب را با ۲۳ مدل تخمین سن زیستی بررسی کرده اند. مدل‌هایی که با استفاده از داده‌های تصویربرداری، پروتئومیکس و متابولومیکس، سن زیستی اندام‌ها و سیستم‌های مختلف بدن را تخمین زده و سپس اختلاف آن با سن تقویمی (BAG = Biological age − Chronological age) را محاسبه کرده اند. نتیجه اصلی این بوده است که یک الگوی U شکل دیده شده است، یعنی هم خواب کم‌تر از ۶ ساعت و هم خواب بیش‌تر از ۸ ساعت با افزایش سن زیستی و خطر بیشتر بیماری ها (فراتر از بیماری های مغزی) و مرگ‌ومیر همراه بوده است. این ارتباط نه‌تنها در تحلیل‌های بقا دیده شده، بلکه همبستگی‌های ژنتیکی نیز برای آن دیده شده است.
یافته‌های این مطالعه، دانسته های قبلی درباره مدلهای ساعت‌های پیری مبتنی بر فنوتیپ را گسترش می‌دهد و نشان می‌دهند که این رابطه غیرخطی بین خواب و پیری، محدود به مغز نیست بلکه در سراسر بدن دیده می‌شود و این الگو نه‌تنها در ویژگی‌های ساختاری و عملکردی حاصل از تصویربرداری، بلکه در سطح مولکولی نیز قابل مشاهده است.

کمترین فاصله بین سن زیستی و سن تقویمی، در بیشتر شاخص‌ها حوالی ۷ ساعت خواب دیده شده است. البته این به معنی یک عدد ثابت برای همه نیست، چون این بازه بسته به اندام و جنسیت کمی تفاوت داشته است. در واقع این نتایج به این معنا نیست که این بازه برای همه افراد بهترین است و همچنین ثابت نمی‌کند که رسیدن به این بازه به‌طور مستقیم باعث کاهش پیری یا بهبود سلامت می‌شود. با این وجود، این مطالعه یکی از جامع‌ترین تصاویر موجود از ارتباط بین خواب و پیری در سراسر بدن را ارائه می‌دهد.

تحلیل‌های ژنتیکی این مطالعه نشان داده اند که خواب کوتاه (کمتر از 6 ساعت) با طیف وسیعی از بیماری‌ها در سیستم‌های مختلف بدن ارتباط دارد (از بیماری‌های قلبی و دیابت گرفته تا کمردرد، آسم، افسردگی، اضطراب و اختلالات مصرف مواد. در مقابل، خواب طولانی (بیش از 8 ساعت) بیشتر با اختلالات مغزی و روان‌پزشکی مانند افسردگی، اسکیزوفرنی، ADHD و میگرن مرتبط بوده است. به‌طور کلی، به‌نظر می‌رسد خواب کوتاه اثرات سیستمیک گسترده‌تری بر بدن داشته باشد، در حالی که خواب طولانی بیشتر با مسیرهای مرتبط با مغز و سلامت روان ارتباط دارد.

هم خواب کوتاه و هم خواب طولانی با افزایش خطر مرگ‌ومیر کلی همراه بوده است. افرادی که کمتر از ۶ ساعت می‌خوابیدند حدود ۵۰٪ و افرادی که بیش از ۸ ساعت می‌خوابیدند حدود ۴۰٪ خطر بیشتری برای مرگ از هر علت داشته اند.

این یافته‌ها از یک فرضیه امیدوارکننده هم حمایت می‌کنند که بهبود مدت خواب می‌تواند راهی قابل دسترس برای کاهش خطر بیماری‌های مرتبط با سن باشد

در مجموع، این یافته‌ها نشان می‌دهند که اختلال در مدت خواب می‌تواند با تسریع پیری زیستی و افزایش ریسک بیماری‌های مختلف در بدن همراه باشد، هرچند رابطه علت و معلولی هنوز به‌طور کامل ثابت نشده است.

@Scientoemtric