گزارش مجله نیچر (لینک) در مورد انتخاب مسعود پزشکیان به عنوان رئیس جمهور در ایران

«پژوهشگران می‌گویند پیروزی غیرمنتظره مسعود پزشکیان می‌تواند منجر به بهبود وضعیت حقوق بشر در ایران، تقویت علم و آزادی دانشگاهی شود- البته اگر رهبران ارشد ایران به او اجازه عمل بدهند.»

اینجا سعی می‌کنم خلاصه و در اکثر موارد ترجمه کاملی از این گزارش مجله علمی نیچر را قرار دهم.

در ابتدای گزارش نقل قولی از Moneef Zou’bi، دبیر کل سابق آکادمی علوم جهان اسلام، آمده که می‌گوید: "او (پزشکیان) از نظام آموزش عالی ایران برخاسته (اشاره به تحصیلات وی در زمینه جراحی قلب) و احتمالا مدافع خوبی برای علم خواهد بود. حضور او می‌تواند برای رؤسای دانشگاه‌ها و محققان برتر الهام‌بخش باشد."

با این حال، برخی دیگر اشاره می‌کنند که اصلاحات پایدار در ایران در شرایط ژئوپلیتیکی فعلی و در حالی که ایران همچنان یک حکومت دینی به رهبری یک رهبر مذهبی (علی خامنه‌ای) دارد که هر دو قدرت مذهبی و سیاسی در دست اوست، دشوار خواهد بود.

اینجا اشاره به مرگ رئیس جمهور قبلی و برگزاری انتخابات زودرس نیز می‌شود. همین طور بیان می‌شود که این انتخابات، دو سال بعد از اعتراضات مربوط به جنبش زن، زندگی و آزادی (متعاقب مرگ مهسا امینی در بازداشت پلیس برای عدم رعایت حجاب اجباری)، انجام شده و دانشجویان و اعضای هیئت علمی نیز در آن مشارکت داشتند.

علاوه بر بهبود وضعیت اقتصاد کشور و موضع ملایم تر در مورد دانشجویان و اساتید، در گزارش آمده است که پزشکیان اعلام کرده که قصد دارد با جامعه بین‌المللی وارد یک گفتگوی جدید شود و صحبتها در مورد برنامه هسته ای دوباره آغاز شود به این امید که تحریم‌ها علیه ایران برداشته شود.

در این مورد،‌ Hossein Akhani از دانشگاه تهران گفته‌است که تحریم‌ها منجر به شرایط وخیم اقتصادی شده و …. انتخابات برای جامعه (علمی) امید به همراه دارد و این اولین قدم برای تغییر است. همین طور علی گرجی، عصب‌شناس از آلمان می‌گوید: "با توجه به سوابق او، ممکن است او ابتکاراتی را برای افزایش بودجه علمی، بهبود زیرساخت‌های پژوهشی و تقویت همکاری‌های بین‌المللی علمی به راه اندازد."

در ادامه به برخی از صحبتهای پزشکیان در جریان انتخابات اشاره می‌شود. از جمله:

«حجاب نباید به زور تحمیل شود. ما باعث می‌شویم زنان و دختران از باورهای ما متنفر شوند و این یک فاجعه است.»

«اعتراض حق دانشجویان و کارمندان است. اعتراض حق دانشگاه است. جامعه‌ای که اعتراض نمی‌کند، مرده است.»

«من مقررات انضباطی و نحوه برخورد با دانشجویان و اساتید را تغییر خواهم داد.کسی که دانشمند است نباید به خاطر تفکراتش [بدرفتاری] شود.»


اما اینجا هم صحبتی از انسیه عرفانی آورده شده مبنی بر این که با وجود نوع رهبری و حاکمیت در ایران نباید به اصلاحات در ایران باور داشت.


در نهایت مجددا به موضوع تحریمها در این گزارش اشاره می‌شود. قسمتی از صحبتهای پزشکیان در مناظره‌های انتخاباتی در مقابل سعید جلیلی آورده شده است:

«هیچ دولتی در تاریخ نتوانسته درون یک قفس به رشد و شکوفایی برسد. ما نمی‌توانیم به توسعه در این کشور فکر کنیم و رابطه منطقی با جهان نداشته باشیم. نمی‌توانیم به دیگران چنگ و دندان نشان دهیم. باید تعامل کنیم و جهان را تحمل کنیم.»

اینجا از فعالیت جواد ظریف نیز در کمپین انتخاباتی پزشکیان سخن گفته ‌می‌شود و از او به عنوان معمار توافق هسته ای ایران در ۲۰۱۵ با آمریکا یاد می‌شود. توافقی که بعدا ترامپ در ۲۰۱۸ یک طرفه از آن خارج شد و تحریم‌ها نیز مجددا اعمال شد.

در شرایط تحریم‌ها، همکاری‌های پژوهشی بین‌المللی دشوار است. پژوهشگران کشور با موانعی در خرید برخی تجهیزات، درخواست برای کمک‌های مالی و گرنت و حتی سفر برای کنفرانس‌ها مواجه هستند. حمید گورابی، از مؤسسه رویان در تهران، که امیدوار به کاهش تحریم‌ها است، می‌گوید: "فرایند حضور در یک کنفرانس خارجی بسیار سخت است و دانشمندان خارجی دعوت برای حضور در کنفرانس‌های ما را قبول نمی‌کنند."

در نهایت گزارش با نقل قولی از Matthew Bunn از هاروارد تمام می‌شود: «احیای توافق آسان نخواهد بود. با وجود بی‌اعتمادی و خصومت از همه طرف‌ها، متقاعد کردن ایران به برچیدن تمامی زیرساخت‌های هسته‌ای که پس از خروج فاجعه‌بار رئیس‌جمهور ترامپ از توافق ساخته شده، بسیار دشوار خواهد بود. توافق هسته‌ای بدون پیشرفت گسترده‌تر در حل مناقشات ایران با آمریکا، اسرائیل و کشورهای عربی از نظر سیاسی پایدار نیست."

به روز رسانی: در شبکه ایکس این متن به پست مجله نیچر در مورد این مقاله اضافه شده است (لینک):
«Most of the expectations from the new president mentioned in this article are under Iran's supreme leader's control, and the president cannot change them


@Scientometric