من قبلا گزارش مجله نیچر در مورد رشد نسبت مقالات ابطال و باز پس‌گیری شده (Retracted) را در کانال گذاشته بودم (اینجا)

بر این اساس نسبت مقالات ابطال و بازپس گیری شده به کل مقالات در هر سال روند صعودی داشته و در مجموع در ۲۰ سال گذشته، به ترتیب کشورهای عربستان، پاکستان، روسیه، چین، مصر، مالزی، ایران و هند، هشت کشور اول در این زمینه بوده‌اند.

متاسفانه در گزارش نیچر، به فاکتور زمان بین نشر مقاله تا زمان بازپس‌گیری احتمالی آن توجهی نشده است (Lag Time). هر چند در سالهای اخیر میزان ابطال مقالات بیشتر شده اما به نظر می‌رسد همچنان این زمانی که ذکر کردم، فاکتور مهمی باشد. من این موضوع را با نویسنده گزارش نیچر درمیان گذاشتم و هر چند صحبت من را کامل نپذیرفت، اما به هر حال دو نمودار دیگر در اختیار گذاشت (خارج از گزارش) که می‌تواند کمک کننده باشد.

نمودار اول (اینجا) مربوط به نسبت مقالات ابطال شده در هر سال برای هر کدام از این ۸ کشور است که با آن می‌توان روند را مقایسه کرد. اینجا هم باید دقت داشت که تعداد بیشتری از مقالات منتشر شده برای سالهای اخیر نسبت به سالهای دورتر ممکن است در آینده ابطال شود و این نسبت و روند تغییر کند. این مخصوصا برای کشورهای با نشر تعداد زیاد مقاله تاثیر بیشتر دارد. مثل چین که در ۲۰۲۲ برای اولین بار بیش از یک میلیون مقاله داشت.

در نمودار دوم (اینجا) نسبت مقالات رترکت شده این هشت کشور در دو بازه زمانی بررسی شده است: یکی ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۷ یعنی ۱۵ سال و دیگری ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲ یعنی پنج سال. در دوره پانزده ساله اول رتبه ایران دوم است (بعد از روسیه). در دوره پنج ساله دوم رتبه ایران هشتم است. مخصوصا فاکتور زمان بین نشر مقاله تا ابطال احتمالی آن برای دوره دوم خیلی می‌تواند تاثیرگذار باشد.

در سال ۲۰۱۸، گزارشی در ساینس منتشر شده بود و در آن نسبت مقالات ابطال شده بین سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۶ بررسی شده بود. در آن زمان ایران رتبه اول از نظر این نسبت بود. رتبه های بعدی مربوط به کشورهای رومانی، سنگاپور، هند، مالزی، کره جنوبی، چین، ترکیه، آفریقای جنوبی و هلند بود. (نسبت مقالات ابطال شده برای این ده کشور، از میانه نسبت مقالات ابطال شده بیشتر بوده است.).

با درنظر گرفتن این موارد من فکر می‌کنم گزارش نیچر تاحدودی ناکامل است. احتمالا بهتر بود یک آنالیز کلی تا پایان ۲۰۲۲ و دیگری مثلا با حذف ۳-۴ سال اخیر انجام می‌شد تا بتوان مقایسه و دید بهتری داشت. با توجه به فاکتور Lag time، احتمال دارد رتبه ایران از این هم بدتر باشد. با توجه به این که روش شناسی گزارش نیچر و ساینس در مواردی متفاوت است، در نتیجه در مقایسه این دو هم تا حدودی محدودیت داریم.

@Scientometric