بررسی مختصر وضعیت بهداشت مدارس دخترانه تهران در فاصله سالهای ۱۳۰۵ تا ۱۳۱۲/ مقاله ای از دکتر بهزاد کریمی از دانشگاه میبد در مجله Archives of Iranian Medicine

مطالعه بر اساس مدارک موجود در سازمان اسناد ملی ایران (اکثرا مربوط به دختران) انجام شده است. در طول دوره مطالعه، حداقل ۲۰۵۷ دانش آموز دختر در ۵۸ مدرسه (۴۸ مورد ابتدایی) دخترانه در تهران بوده‌اند.

بعد از به قدرت رسیدن رضا شاه، هنوز بیماری ها و عفونتهای بسیاری مثل اسهال خونی، دیفتری، سیفلیس، کلامیدیا، سل، مننژیت، تیفوئید و .. شایع بودند که گاهی مدارس را نیز درگیر می کردند. در آن زمان سیاستمدارن به فکر مدرنیزه کردن بهداشت و پزشکی با هدف بهبود وضعیت سلامت ایرانیان به عنوان پایه و اساس یک جامعه مدرن افتادند.

از اواسط دوره پهلوی اول، مقامات وزارت علوم به طور فزاینده ای درگیر موضوع بهداشت و درمان شدند که منجر به نهادینه شدن معاینات بهداشتی و پزشکی دانش آموزان (هفتگی و ماهانه)، ایجاد دفتر بهداشت مدرسه، انتشار مباحث نظری سلامت در مجلات و آموزش اصول بهداشتی به دانش آموزان شد.

در سالهای آخر دوره پهلوی اول، وزارت علوم از ظرفیت دانشکده پزشکی برای بهداشت مدارس استفاده کرد. از جمله به استفاده از چندین رزیدنت چشم پزشکی سال آخر تحت نظارت پروفسور محمد قلی شمس (ینیان گذار چشم پزشکی نوین و پدر این علم در ایران) برای معاینه چشم دانش آموزان اشاره شده است. در معاینات معمول دانش آموزان به فعالیت های دیگر اساتید مثل پروفسور حسین خان بهرامی، محمد شیخ (از اساتید مشهور آناتومی در دارالفنون)، احمد امامی (متخصص پوست)، نصرت الله باستان (چشم پزشک) و مادام افونینا، چشم پزشک ناشناس هم اشاره شده است.

معاینه و معالجه دانش آموزان تنها روشی نبوده که در مدارس استفاده می شد. اقدامات پیشگیرانه از جمله واکسیناسیون نیز در دستور کار بوده است. واکسیناسیون در ایران از دوره قاجار با واکسن آبله آغاز شد و از آن زمان تاکنون ادامه دارد.

تأسیس اداره بهداشت مدارس در سال ۱۳۰۹ و صدور آئین نامه ای در خصوص معاینه پزشکی اطفال و دانش آموزان در مرکز بهداشت مدارس در خیابان ناصرخسرو توسط اداره بازرسی وزارت علوم (بهمن ۱۳۱۵) به کلیه دانشکده ها، دبیرستان ها، مدارس ابتدایی و مهدکودک های پایتخت، نهادینه شدن امور بهداشتی مدارس در دوران پهلوی اول را اثبات می کند.

برخی تصاویر مقاله (ورق بزنید) را در پایین پایین پست آورده ام از جمله
دستورالعمل ۱۲ موردی مربوط به قبل از پهلوی (۱۳۰۲).