مبنا قرار دادن شمارش استنادها و سایتیشنها در ایران، به نوعی به گسترش تقلب در کشور منجر شده است.


مقاله ای به قلم روح الله زمانی (دکترای فلسفه)، در Times Higher Education، مبنا قرار دادن (صرف) سایتشنها و ارجاعات را به عنوان روشی برای ارزیابی توان علمی کشور زیر سوال برده است.

او در این مقاله ابتدا به پایگاه استنادی جهان اسلام (ISC) اشاره می کند که به صورت دوره ای لیستی از محققین برتر را معرفی می کند که در نهایت منجر به ارائه جایزه‌ای موسوم به جایزه مصطفی به محقق برتر جهان اسلام می‌شود. اما نقدهایی به این وارد است. از جمله این تقسیم دنیای علمی بر اساس مذهب و ارائه این جایزه بیشتر به عنوان یک ژست مذهبی تا قدردانی واقعی از کار علمی. اینجا به مثال ارائه جایزه مصطفی به اوگور شاهین بنیانگذار و موسس بیو‌ان‌تک با والدین ترکیه ای اشاره می شود. اما واکسن ساخت این موسسه، برچسب آمریکایی خورد و ورودش به کشور ممنوع شد.

او در ادامه نقدهایی هم به لیست محققین یک درصد برتر از نظر ارجاع، معرفی شده از سوی وزارت علوم بر اساس دادگان ISI عنوان می کند. لیستی که شامل 841 نفر می باشد. اما او می گوید ISI چنین لیستی را منتشر نمی کند. فقط محققین Highly Cited Researchers را سالیانه معرفی می کند. این برای ایران فقط شامل 12 نفر در سال 2022 بوده است. اینجا حتی به جلسه رئیس دولت با جمعی از پژوهشگران پراستناد و بحث "شبکه جهانی پایتون" و یادداشت برداری رئیس دولت از این موضوع به صورت همزمان، هم اشاره می شود و بعد از آن هم مواردی مثل نشر مقاله هر سه تا پنج روز با وجود شغل ها و پست های مدیریتی و یا دستکاری در ارجاعات و رفرنسهای مقالات مورد بحث قرار می گیرد.

او بعد از ارائه بحثهایی دیگر در پایان عنوان می کند که باید از روش علمی سنجی قابل استفاده و کاربردی در جامعه دانشگاهی ایران استفاده شود تا به جای تقلب، کیفیت تشویق شود.

من اینجا مختصرا این را اضافه کنم که در استفاده از شاخص های علمی سنجی باید دقت کافی را داشته باشیم. هدف استفاده از هر معیار و شاخص را بدانیم. مثلا بدانیم که ایمپکت فاکتور، شاخصی در سطح مجله است و نه مقاله. این که برای ارزیابی مقاله و یا در بررسی رزومه ها و ... معیار قرار بگیرد باید اصلاح شود. نه این که خود ایمپکت فاکتور کلا باید حذف شود. از طرفی شاخص های علمی سنجی باید در کنار یکدیگر استفاده شوند. شاخص های کمی و کیفی و اخلاق پژوهشی در کنار یکدیگر و برای هدفی که آنها برایشان تعبیه شده‌اند استفاده شوند.

@Scientometric