پیش مقاله جدید:اگر ایران واکسیناسیون کووید-۱۹ خود را طبق مدل ترکیه انجام می‌داد (از نظر شروع و سرعت پیش‌برد)، این می‌توانست‌ در مقایسه با تعداد مرگ فعلی، ۵۰ هزار مورد مرگ بیشتری ناشی از کووید-۱۹ را پیشگیری کند. (فاصله اطمینان ۹۵٪ بین ۳۸۱۰۰ تا ۵۳۵۰۰)

با پیش‌برد واکسیناسیون مطابق با الگوی بحرین، مرگِ بیشترِ قابل پیشگیری، برابر با ۷۵۳۰۰ مورد (بین ۵۶ هزار تا ۸۳ هزار) بود. (بویژه در گروه سنی بالای ۵۰ سال).

این در حالی است که اگر واکسیناسیون طبق الگوی بنگلادش پیش می‌رفت، این باعث می‌شد تا ۵۲۸۰۰ (بین ۱۷۴۰۰ تا ۱۸۹۵۰۰) نفر بیشتر از مقدار فعلی جان خود را از دست می‌دادند.

در این پروژه که من هم افتخار همکاری در آن را داشتم، محققینی از بریتانیا، استرالیا، آمریکا و کانادا حضور داشتند و واکسیناسیون ایران را با هشت کشور دیگر، یعنی آرژانتین، بنگلادش، بولیوی، مونته‌نگرو، نپال، سریلانکا، ترکیه و بحرین مقایسه کردیم. کشورها برای مقایسه بر اساس فاکتورهایی مثل سطح درآمد و نوع واکسن غالب استفاده شده (ویروس غیر فعال)، انتخاب شدند.


آرژانتین هم همانند ترکیه، واکسیناسیون را زودتر از ایران شروع کرد، با این تفاوت که سرعت پیش برد آن کمتر از ترکیه بود. اگر ایران واکسیناسیون را مثل آرژانتین شروع می‌کرد و پیش می‌برد، فقط تا ۱۲۶۰۰ مورد مرگ بیشتر (بین ۱۰۴۰۰ تا ۱۳۳۰۰) جلوگیری می‌شد.

پیش برد واکسیناسیون مطابق سرعت کشورهای مونته‌‌نگرو و بولیوی (بر اساس جمعیت) باعث جلوگیری از مرگ بیشتری در گروه افراد مسن و بویژه در موج‌های آلفا و دلتا می‌شد. این حتی با وجود پوشش کلی واکسیناسیون کمتر از ایران است.

این نتایج بر این نکته مهم تاکید دارد که جدای از پوشش کلی واکسیناسیون، شروع زودتر واکسیناسیون و همین طور سرعت اولیه بالای آن تا چه حد می‌تواند در پیشگیری از تعداد بیشتری از مرگ موثر باشد.

پوشش واکسیناسیون ابران با کشورهای بنگلادش، نپال، سریلانکا و ترکیه تقریبا مشابه است (۶۵ تا ۷۰٪). دقت داریم که در ایران بعد‌ از شش ماه از شروع واکسیناسیون، کمتر از پنج درصد از جمعیت کلی، واکسیناسیون کامل را دریافت کرده بودند.

از آنجایی که در افراد مسن ریسک مرگ ناشی از کووید بالاتر بوده، در نتیجه شروع زودتر و سرعت بالاتر واکسیناسیون در این افراد می‌توانست مرگ بیشتری را پیش گیری کند. علاوه بر‌ آن ما در این مطالعه، تاثیرات غیر مستقیم واکسیناسیون مثل کاهش انتقال را درنظر نگرفتیم و این یعنی امکان مرگ پیش‌گیری شده از این مقدار هم می‌تواند بیشتر باشد. سابقه عفونت قبلی، کاهش ایمنی در طول زمان و تاثیرگذاری واکسنهای مختلف، موارد دیگری بود که در مدل ما در این مطالعه در نظر گرفته نشدند (محدودیتها)


در این پروژه بحث‌ کردیم که ایران فرصتهای بسیاری را برای انجام واکسیناسیون زودتر از دست داد. از جمله به فرمان ممنوعیت ورود واکسن آمریکایی و انگلستانی توسط رهبری، تاخیر در تولید واکسنهای ساخت داخل و همین طور عدم مشارکت ایران در ترایالهای فاز سوم واکسنهای چینی اشاره کردیم. مشارکت در این ترایالها توسط کشورهایی مثل ترکیه، بحرین و آرژانتین باعث شد تا با دسترسی به واکسنهای چینی، زودتر و با سرعت بیشتر واکسیناسیون خود را پیش ببرند.

لینک پیش مقاله:

https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2023.05.31.23290799v1.full.pdf

کانال تلگرامی @Scientometric