💢 ستاره‌شناسان می‌گویند برای نخستین بار امواج رادیویی سیاره‌ای خارج از منظومه شمسی را به‌طور مستقیم شناسایی کرده‌اند

این سیگنال نشانه حیات هوشمند فرازمینی نیست، بلکه حاکی از وجود میدان مغناطیسی بسیار قدرتمندی در این سیاره است.

این کشف که هنوز در انتظار داوری علمی است، به فوران‌های رادیویی تکرارشونده‌ای مربوط می‌شود که منشا آن ظاهرا سیاره فراخورشیدی «بتا پیکتوریس بی» است که در فاصله ۶۳ سال نوری از زمین قرار دارد.

این غول گازی حدود ۱۲ برابر مشتری جرم دارد و یکی از سه سیاره‌ای است که دور ستاره جوان بتا پیکتوریس می‌چرخند، ستاره‌ای که جرمی حدود ۱.۷۵ برابر خورشید دارد.

ادو برگر، استاد نجوم دانشگاه هاروارد و یکی از نویسندگان پژوهش، می‌گوید انتشار امواج رادیویی با فرایندهای مرتبط با میدان مغناطیسی این سیاره و شفق‌های آن ارتباط دارد.

شفق‌های سیاره‌ای در اثر تعامل ذرات باردار با میدان مغناطیسی شکل می‌گیرند و می‌توانند علاوه بر نور، امواج رادیویی تولید کنند.

به گفته برگر، میدان مغناطیسی بتا پیکتوریس بی دست‌کم ۲۰۰ برابر قوی‌تر از میدان مغناطیسی مشتری است. میدان مغناطیسی مشتری یکی از قدرتمندترین میدان‌های سیاره‌ای منظومه شمسی است و کره‌ مغناطیسی ایجاد می‌کند که در جهت خورشید تا حدود سه میلیون کیلومتر امتداد دارد.

در مشتری، ذرات بارداری که بخشی از آنها از آتشفشان‌های قمر «آیو» سرچشمه می‌گیرند، در نزدیکی قطب‌های میدان مغناطیسی به دام می‌افتند و با چرخش سیاره، هم شفق و هم امواج رادیویی ایجاد می‌کنند. ستاره‌شناسان این پدیده را «انتشار رادیویی شفقی» می‌نامند.

چنین امواجی پیش‌تر از مشتری، زحل و خورشید و همچنین برخی ستاره‌ها و کوتوله‌های قهوه‌ای خارج از منظومه شمسی شناسایی شده بود، اما این نخستین بار است که پژوهشگران می‌گویند منبع آن یک سیاره فراخورشیدی است.

پیش از این نیز نشانه‌هایی از انتشار رادیویی سیارات فراخورشیدی مشاهده شده بود، اما مشخص نبود امواج از خود سیاره یا ستاره میزبان سرچشمه می‌گیرند.

جوزف کالینگهام، دانشیار موسسه نجوم آنتون پانکوک دانشگاه آمستردام، می‌گوید ویژگی متمایز پژوهش جدید این است که پژوهشگران توانسته‌اند منبع انتشار را به خود سیاره و جدا از ستاره نسبت دهند.

منظومه بتا پیکتوریس با حدود ۲۳ میلیون سال سن، در مقایسه با منظومه شمسی ۴.۵ میلیارد ساله بسیار جوان است. بتا پیکتوریس بی در سال ۲۰۰۸ کشف شد و دو سیاره دیگر این منظومه، بتا پیکتوریس سی و دی، به‌ترتیب در سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۶ شناسایی شدند.

این منظومه از نمونه‌های پرمطالعه کهکشان است و علاوه بر سه سیاره، دست‌کم ۳۰ دنباله‌دار و یک قرص عظیم از غبار و بقایای مواد در اطراف ستاره‌اش شناسایی شده است. بخشی از مواد این قرص از فرایند شکل‌گیری سیارات باقی مانده‌اند.

پژوهشگران برای شناسایی سیگنال، از میرکت، مجموعه‌ای شامل ۶۴ تلسکوپ رادیویی در آفریقای جنوبی، استفاده کردند.

برگر می‌گوید کشف این امواج غیرمنتظره بود، زیرا ستاره‌شناسان تصور می‌کردند میدان مغناطیسی سیارات فراخورشیدی، در صورت وجود، احتمالا مشابه میدان مشتری باشد و امواج رادیویی آنها در فرکانس‌های پایین‌تری منتشر شود.

جاناتان نیکولز، استاد شفق‌های سیاره‌ای دانشگاه لستر، می‌گوید در صورت تایید یافته‌ها، انتشار رادیویی شفقی می‌تواند اطلاعاتی درباره نحوه تعامل سیاره با فضای اطرافش و ویژگی‌هایی ارائه دهد که اندازه‌گیری آنها با روش‌های دیگر ممکن نیست.

https://tech.yahoo.com/science/articles/radio-signal-detected-exoplanet-first-123045097.html

🆔@ScientificDialectics