🔺 دیدبانی فضا از دل ابر و دود: ثبت بیداری آتشفشان ۵۰۰ ساله با رادار ماهواره نیسار

🔹 آتشفشان‌هایی که به طور پیوسته فوران می‌کنند معمولاً با ایستگاه‌های لرزه‌نگاری زمینی زیر نظر هستند، اما دهانه‌ای که نیم‌هزاره خاموش مانده باشد توجه چندانی جلب نمی‌کند. به تازگی ماهواره نیسار (NISAR)، پروژه پیشرفته مشترک ناسا و سازمان تحقیقات فضایی هند، موفق شده است با عبور از مدار ۴۶۴ مایلی زمین، تایم‌لپسی کم‌نظیر از گسترش گدازه‌های آتشفشان «کراشنینیکوف» در شبه‌جزیره دورافتاده کامچاتکای روسیه ثبت کند؛ آتشفشانی که آخرین فوران شناخته‌شده آن به حوالی سال ۱۵۵۰ میلادی بازمی‌گردد.

❕ رادار دهانه ترکیبی (SAR) چگونه از میان ابرها زمین را می‌بیند؟
برخلاف ماهواره‌های اپتیکال که دید آن‌ها با مه غلیظ، تاریکی شب یا خاکستر مسدود می‌شود، رادار SAR هزاران پالس مایکروویو در ثانیه به سوی زمین می‌تاباند و بازتاب آن را تحلیل می‌کند. این امواج بی‌هیچ مانعی از لایه‌های ابر گذر می‌کنند. هر پیکسل از این تصاویر محدوده‌ای حدود ۱۰ در ۱۰ متر را پوشش می‌دهد. در این تصاویر، جریان مذاب به رنگ روشن‌تر دیده می‌شود؛ زیرا گدازه‌های خشن و ناهموار امواج مایکروویو را با شدت بسیار بیشتری نسبت به بستر هموار برف و خاک به سوی حسگر بازتاب می‌دهند.

🔹 ثبت ۱۷ تصویر پیاپی نشان داد که پس از دهه‌ها سکوت، ماگما ابتدا کاسه درونی قله شمالی را پر کرده، سپس به دهانه پهن‌تر سرریز شده و مانند بادبزنی از سنگ‌های مذاب به سمت شرق گسترش یافته است. اهمیت این دستاورد در گردش منظم ماهواره نهفته است؛ این مدارگرد در هر ۱۲ روز دو بار با تفکیک بالا از روی این عارضه گذر کرده و نقشه‌ای پیوسته از جابجایی سطحی را بازسازی کرده است.

❕ آیا زمین‌لرزه‌های مهیب آتشفشان‌های خاموش را فعال می‌کنند؟
آغاز این فوران اندکی پس از وقوع یک زلزله قدرتمند ۸.۸ ریشتری در اعماق اقیانوس آرام در نزدیکی کامچاتکا رخ داد. عبور امواج لرزه‌ای شدید می‌تواند فشار محبوس درون مخازن ماگما را برهم زده یا با باز کردن شکستگی‌های پوسته، مسیر صعود مواد مذاب را هموار کند. با این حال زمین‌شناسان یادآوری می‌کنند که همزمانی لزوماً به معنای علیت مطلق نیست و اثبات اینکه زلزله عامل قطعی بیداری این سامانه بوده، همچنان نیازمند بررسی‌های تکتونیکی عمیق‌تر است.

🔹 ثبت این دگرگونی عظیم نشان می‌دهد که نسل نوین ماهواره‌های راداری اکنون می‌توانند چشمان همیشه بیدار بشر برای رصد بیش از ۱۳۰۰ آتشفشان فعال خشکی‌های سیاره باشند؛ ابزاری که بدون وابستگی به حسگرهای آسیب‌پذیر زمینی، هم درک ما از دینامیک زمین را ارتقا می‌بخشد و هم افق‌های تازه‌ای برای مدیریت بحران‌های طبیعی باز می‌کند.

[انیمیشن] [منبع]
🆔 @Science_Focus
#زمین_شناسی #آتشفشان #فناوری_فضایی #رادار_SAR #ناسا #علوم_زمین