🔺 همه شیرها متعلق به امپراتورند: اسناد محرمانه از پشت صحنه نمایش‌های خونین رم باستان

🔹 آمفی‌تئاترهای باشکوه امپراتوری روم، از کلوسئوم نامدار تا استادیوم‌های دوردست در هیسپانیا، میزبان خشن‌ترین سرگرمی‌های جهان باستان بودند. اما پشت صحنه این میدان‌های خونین، عملیات لجستیکی و بوروکراتیک فوق‌العاده پیچیده‌ای جریان داشت. پژوهشگران دانشگاه کارلوس سوم مادرید با بررسی قوانین کهن مدون در مجموعه حقوقی تئودوسیوس و ژوستینین، دریافتند که دربار روم یک انحصار قانونی سفت‌وسخت بر تمامی شیرهای امپراتوری اعمال می‌کرد تا تأمین این درندگان برای سرگرمی توده‌ها مختل نشود.

❕ «ونائسیو» چه بود و چرا حتی بیش از نبرد گلادیاتورها محبوبیت داشت؟
برخلاف تصور عامه، جذاب‌ترین سرگرمی رومیان تنها نبرد گلادیاتورها با یکدیگر نبود، بلکه نمایش‌هایی موسوم به «ونائسیو» (Venatio) یا شکار نمایشی جانوران درنده، محبوبیت و ماندگاری بسیار بیشتری داشت. در این میدان‌ها ارتش و شکارچیان حرفه‌ای با جانوران وحشی و کم‌نظیر می‌جنگیدند. نبردهای گلادیاتوری در اواخر دوران باستان به دلیل مخالفت‌های اخلاقی مسیحیت به تدریج لغو شدند، اما ونائسیوها قرن‌ها پس از آن همچنان با شور و اشتیاق عمومی در سراسر قلمرو روم ادامه یافتند.

🔹 برای برپایی این نمایش‌های بی‌پایان، ارتش روم جوخه‌های ویژه‌ای از سربازان را مأمور ردیابی، زنده‌گیری و نگهبانی از جانوران وحشی در دورافتاده‌ترین مرزها می‌کرد. با این حال، انتقال سالم حیوانات به میدان‌ها چالشی کمرشکن بود. اسناد حقوقی نشان می‌دهند حکومت مرکزی استان‌ها را وادار می‌کرد هزینه کاروان‌های حمل‌ونقل را از بودجه محلی بپردازند. تأخیر در انتقال شیرها جرمی نابخشودنی به شمار می‌رفت، زیرا مقامات نگران بودند افراد بانفوذ محلی جانوران را پنهانی برای مسابقات غیرمجاز خود به کار گیرند؛ ازاین‌رو برای فرماندهان خاطی جریمه‌های سنگینی بر حسب وزن طلا وضع شده بود.

❕ بحران اکولوژیک در جهان باستان: پیامد شکار بی‌رویه حیوانات وحشی
انحصار امپراتوری بر شیرها تنها نمادی از قدرت‌طلبی نبود، بلکه واکنشی به یک بحران اکولوژیک به شمار می‌رفت: کاهش شدید جمعیت گربه‌سانان بزرگ. در اواخر عهد باستان، شکار پیوسته و هزاران‌تایی شیرها، پلنگ‌ها و فیل‌ها برای ارضای عطش تماشاخانه‌ها، ضربه‌ای جبران‌ناپذیر به حیات‌وحش شمال آفریقا و خاورمیانه وارد کرد و به نابودی زیستگاه‌ها و انقراض محلی بسیاری از این گونه‌ها دامن زد؛ امری که حاکمان روم را ناچار کرد دسترسی خصوصی به این شکارها را ممنوع کنند.

🔹 بازخوانی این متون حقوقی باستانی برای نخستین‌بار به دانشمندان اجازه داد از توصیفات سطحی و پرزرق‌وبرق متون ادبی فراتر رفته و نظاره‌گر پیوند عمیق میان ابزارهای حقوقی، جاه‌طلبی‌های نظامی، و تخریب گسترده محیط‌زیست در پشت پرده تمدن روم باشند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#باستان_شناسی #تاریخ_علم #روم_باستان #حیات_وحش #اکولوژی #تاریخ