🔺 تصویربرداری مغزی پاسخ‌های متضاد به «پاداش» را در بیش‌فعالی (ADHD) و اوتیسم فاش کرد

🔹 اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی (ADHD) و اختلال طیف اوتیسم (ASD) پیوند نزدیکی با یکدیگر دارند و در بسیاری از افراد به طور هم‌زمان بروز می‌کنند. با این حال، انگیزه‌ها و الگوهای رفتاری آن‌ها تفاوت‌های چشمگیری را نشان می‌دهد. اکنون یک فراتحلیل جامع در ژورنال Molecular Psychiatry با بررسی اسکن مغزی بیش از ۱۹۰۰ نفر نشان داده است که مدارهای پاداش در اعماق مغز این دو گروه، در دو قطب کاملاً مخالف یکدیگر عمل می‌کنند.

❕ سیستم پردازش پاداش در مغز چگونه رفتار ما را تنظیم می‌کند؟
پردازش پاداش سازوکاری حیاتی برای یادگیری و بقاست؛ هر زمان که فرد پاداشی مادی (مانند پول) یا بازخوردی اجتماعی (مانند لبخند یا تشویق) دریافت می‌کند، شبکه‌های پاداش مغز ارزش آن را می‌سنجند تا انگیزه رفتارهای بعدی را رقم بزنند. در مغز معمولی، تعادلی میان هیجان پاداش آنی و توانایی صبوری برای دستیابی به اهداف بلندمدت برقرار است، اما در اختلالات تکاملی عصبی این سازوکار دچار تغییراتی بنیادین می‌شود.

🔹 پژوهشگران با بررسی ۲۹ مطالعه fMRI دریافتند که در لحظه دریافت پاداش، دو ساختار عمیق مغزی یعنی «آمیگدال» (کانون پردازش هیجانات) و «پوتامن» (تنظیم‌کننده حساسیت به پاداش) در هر دو وضعیت رفتاری غیرمعمول نشان می‌دهند، اما دقیقاً در دو جهت متضاد: این مناطق در افراد دارای ADHD دچار «بیش‌فعالی شدید» می‌شوند، در حالی که در افراد طیف اوتیسم «کم‌فعالی چشمگیر» دارند.

❕ تکانشگری در بیش‌فعالی در برابر عدم حساسیت به پاداش اجتماعی در اوتیسم
در ADHD، تحریک شدید مراکز زیرقشری در ترکیب با تضعیف بخش‌های قشر پیش‌پیشانی (ترمز مهار تکانه و کنترل رفتار)، باعث می‌شود مغز فرد لذت پاداش لحظه‌ای را بسیار پررنگ‌تر از واقعیت ارزیابی کند؛ پدیده‌ای که به تعویق انداختن رضایت و پاداش را به چالشی سخت تبدیل می‌کند. در مقابل، کم‌فعالی این مراکز در اوتیسم باعث کاهش حساسیت عمومی نسبت به پاداش‌های رایج (به‌ویژه پاداش‌های اجتماعی نظیر تمجیدهای کلامی دیگران) می‌شود و مدارهای مغزی ارزش‌گذاری را به سمت علایق فردی و ساختارهای متمرکز هدایت می‌کند.

🔹 این پژوهش نشان می‌دهد که زیربنای رفتاری ADHD و اوتیسم تا چه حد منحصربه‌فرد است و چرا روش‌های یکسان تشویق یا مداخله رفتاری نمی‌تواند برای هر دو گروه نتیجه‌بخش باشد. شناسایی این تفاوت‌های بیولوژیک در مدارهای عصبی، گامی کلیدی به سوی طراحی مداخلات درمانی و آموزشی دقیق‌تر و متناسب با دنیای ذهنی هر فرد به شمار می‌رود.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#علوم_اعصاب #مغز #بیش_فعالی #ADHD #اوتیسم #روانپزشکی #دوپامین #سلامت_روان