📌 طرح درس دوره‌ی «سینمای سیاسی، سیاست سینمایی»:

🎙 مدرس: آقای رضا غیاث
مدرس و منتقد سینما

بعد از انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ به دلیل اهمیت هنر سینما برای لنین، طیفی از فیلمساز/نظریه‌پردازانِ خلاقِ روس آثاری می‌سازند که مجموعا به «مکتب مونتاژ» سینمای شوروی معروف می‌شود. اما از اواخر دهه‌‌ی ۲۰ به دلیل دگم‌اندیشی‌های استالین، پوپولیستی‌ترین نوعِ سینمای چپگرا، یعنی رئالیسم سوسیالیستی، جریان نامبرده را به حاشیه می‌برد. برای هر دو طیف، ارتقاء آگاهی سیاسی مخاطب مهم‌ترین هدف است؛ با این فرق که اولی به یاری مونتاژ دیالکتیکی و روایت‌های فاقد انسجام "با مردم" فیلم می‌سازد و دومی به اتکای اسلوب‌های کلاسیک روایت‌گری "برای مردم". در نتیجه برای اولی عاملیت و مشارکت مخاطب مهم است و برای دومی انفعال او. بر این قرار، چندان بیراه نخواهد بود اگر نقطه ‌شروعِ متمایز شدن دو گرایش ″سیاستِ سینمایی″ و ″سینمای سیاسی″ را در همین سال‌ها جستجو کنیم. با‌ این‌حال گرایش نخست در دهه‌های ۳۰ و ۴۰ عمدتا دور از مونتاژ و مایل به میزانسن دیده می‌شود؛ نزد ژان رنوارِ پیوسته به جبهه‌ی مردمی فرانسه و یک‌دهه بعد نئورئالیست‌های ایتالیا، میزانسن‌های منسجم و سبک برداشت بلند محرک مناسب‌تری‌ست برای واداشتن مخاطبان به مشارکت. تنها از اوایل دهه‌ی ۶۰ و در نتیجه‌ی به‌هم پیوستن چند عامل فرهنگی و سیاسی است که تکنیک مونتاژ و فرم‌های فاقد انسجام بار دیگر معیارِ ″سیاستِ سینمایی″ می‌شود: موج نو در سینما و چپ نو در مارکسیسم با اسم رمز برخاستن علیه اقتدار. آن‌هم به این دلیل که فاتحان جنگ جهانی دوم از دو جبهه‌ی چپ و راست، همزمان حاکمان جهان نیز شده‌اند و هر نوع گرایش ناهمخوان در چارچوب این دو عرصه، به سهولت سرکوب می‌شود. سرکوب انقلاب‌های مردمیِ بلوک شرق توسط مسکو و راه‌انداختن انواع کودتا و جنگ در جهان سوم توسط نمایندگان جهان غرب، نمایشگر آن است که این دو کلیّت‌ِ سیاسیِ منسجم هیچ نوع درز و ترکی را تاب نمی‌آورند. اینجاست که سلطه و اقتدار برای مارکسیسمِ مترقی دیگر نه برآیند ایدئولوژيی‌های متمایز که وابسته به فرم‌هایی متحدالشکل معنا پیدا می‌کند. حالا فرم اقتدار از اهمیت بیشتری برخوردار است و پیروِ رهیافت‌های نظریِ مکتب فرانکفورت، میان هر نوع انسجام و سلطه پیوند بنیادینی دیده می‌شود. در نتیجه، تلاش‌های استتیکِ ژان لوک گدار برای درهم شکستن انسجام روایت‌های مرسوم سینمایی، به‌ناگاه اهمیتی فراتر از اهداف موج نو فرانسه می‌یابد و در سراسر بلوک‌های غرب و شرق، سینماگران برخاسته از فرهنگ چپ نو را متحد می‌کند. برای نام‌هایی نظیر وِرا چیتیلووا، توماس گوتیه‌رز آله‌آ، الکساندر کلوگه، دوشان ماکاوی‌یِف، فرناندو سولاناس، ناگیسا اوشیما و ... فراتر از موضوع، این موضع است که سینمای سیاسی رادیکال را از نمونه‌های مسلط و بازاری متمایز می‌کند. همان رویکردی که توسط ژان لوک گدار ″سیاست سینمایی″ نام گرفته است.

در دوره‌ی «سینمای سیاسی، سیاست سینمایی» قرار است به این بخش از تاریخ سینمای مارکسیستی بپردازیم و به میانجی تحلیل بعضی از بهترین آثار این جریان، با تمهیدات سبکی فیلمسازان آن آشنا شویم.

■ فهرست موضوعی جلسات:

● جلسه اول: سپیده‌دمان سیاست سینمایی: مکتب مونتاژ و مهم‌ترین نام‌های آن

● جلسه دوم: یک جابجایی موقت: میزانسن به جای مونتاژ در کار مهم‌ترین نام‌های سینمای جبهه‌ی مردمی فرانسه و نئوررئالیسم ایتالیا

● جلسه سوم: پیوندهای موج نو و چپ نو؛ برشت به جای لوکاچ، و بازگشت ظفرمندانه‌ی مونتاژ به عرصه‌ی سیاست سینمایی. فیگور محوری: ژان لوک گدار

● جلسه چهارم: سیاست سینمایی در بلوک غرب. نمونه: آلکساندر کلوگه

● جلسه پنجم: سیاست سینمایی در بلوک شرق. نمونه: ورا چیتیلوا و دوشان ماکاوی‌یف

● جلسه ششم: سیاست سینمایی در امریکای لاتین. نمونه: فرناندو سولاناس و توماس گوتیه‌رز آله‌آ

۶ جلسه‌ (۷۲۰ دقیقه)، ۸۰۰,۰۰۰ تومان
دوشنبه‌ها، ساعت ۲۰ تا ۲۲
از ۱۹ خرداد

🔴 آنلاین و آفلاین

📮 برای ثبت‌نام به آیدی زیر مراجعه کنید:
🔗 @Pouya_teh_82