💢 ماجرای ریل‌های ویرانگر تعدیل

🔹 اگر برای این خلط و اشتباه فاحش و توهم‌آمیزی که در این ۳۴ سال رخ داده است فکری نشود، کشور روی همین ریل‌ها مسیر قهقرا را طی خواهد کرد. مسیر حرکتِ فعلی "پشت به هدف" است.

🔸میرحسین اجازه چنین برنامه موسوم به تعدیل را نمی‌داد و معتقد بود بسته‌های بانک جهانی خط‌مشی‌هایی هستند که به کشورهای در حال توسعه تحمیل می‌شود. می‌گفت اگر از ارز حرف بزنید جلسه را ترک می‌کنم. عالی‌نسب هم محکم ایستاد نه نرخ ارز بماند و اقتصاد جنگ آرامش داشته باشد.

🔹با روی کار آمدن سردار سازندگی ریل‌ها عوض می‌شود و دلمشغولی اصلیِ سیاست‌گذاران اقتصادی، حول محورهایی شکل می‌گیرد که دقیقا در سیاست‌های اعلامی صندوق بین‌المللی پول لحاظ شده است: آزادسازی قیمت حامل‌های انرژی و دیگر قیمت‌ها، حذف یارانه‌های مربوطه، گسترش واردات و محدود کردن تعرفه‌ها، خصوصی‌سازی و ایجاد بانک‌های خصوصی، آزادسازی نرخ ارز، کوچک‌سازی دولت و... . تورم در این دوره به نزدیک ۵۰ درصد می‌رسد. به وضع کنونی بانک‌های خصوصی کشور و دغدغه‌های آزادسازی ارز نگاه کنید. این فرمان همان فرمان است. در دنیایی که ترامپ تعرفه‌گذار می‌شود، سودای دولت کوچک و رهاسازی اقتصاد  در ایران حکمفرماست.

🔸خاتمی به صراحت سیاست‌های اقتصادی خود را همان سیاست‌های اقتصادی هاشمی اعلام می‌کند و سال ۸۵ هم تاسف می‌خورد که چرا نتوانسته یارانه‌ها را هدفمند کند؛ هدفمندی یعنی حذف تمامی یارانه‌ها و آزادسازی اقتصاد. در مقابل ایجاد یک تور اجتماعی هدفمند می‌نشیند برای حمایت از آسیب‌پذیرها. مسئولین دولت وقت با صندوق بین‌المللی پول ۵ دور به صورت مبسوط مذاکره می‌کنند و به یک برنامه مورد تفاهم می‌رسند. بدنه چپِ دولت خاتمی مثل بهزاد نبوی صریحا مخالف‌اند. اما حتی جریان دوم یعنی طیف نمازی که وزارت اقتصاد را در اختیار دارد هم در مقابل تعدیلی‌ها نمی‌توانند کاری کنند. به این ترتیب کارگزارانی‌هایی که از دنده راست برخواسته بودند، دولت چپ را تصرف می‌کنند. ارز در همین دوره پس از شکست پیشین در دولت هاشمی، نهایتاً تک‌نرخی می‌شود.

🔹احمدی‌نژاد با آنکه در مخالفت صریح با نسخه تعدیل روی کار می‌آید اما در عمل بانک‌های خصوصی را گسترش می‌دهد. بهانه این است که بگذاریم لااقل بقیه هم بتوانند بانک بزنند نه فقط افراد خاص. به واسطه فشارهای یاران هاشمی که این‌بار در مجمع نشسته‌اند و بهانه نظارت بر سیاست‌های کلی توسط مجمع را دارند،
خصوصی‌سازی‌ها تداوم می‌یابد. این سال‌ها هاشمی از پایان دوره مدارا می‌گوید. طرح هدفمندی هم علاجی است برای همان مسئله‌ای که پیشتر صندوق بین‌المللی پول برای اقتصاد ایران ساخته است. ریل‌ها همان بودند و هیچ‌گاه عوض نشدند. البته دولت در تلاش بود مسیرش را متفاوت کند.

🔸در دولت‌های بعد هم ریل عوض نشد. روحانی که اساسا با همراهی یاران هاشمی بر قدرت نشست. رئیسی هم در عمل به اجرای سیاست‌های ارزی یاران هاشمی وادار شد. و اکنون پزشکیان قرار است فرصتی باشد تا اینها کار را یکسره کنند.

🔹سیاست‌زدگی در ایران هیچ‌گاه اجازه نداد ریل‌های تعدیل تعیین تکلیف شوند؛ ریل‌هایی که اصولگرا و اصلاح‌طلب نمی‌شناخت. در هر دو جناح هنوز هم می‌توان سیاستمداران همسو با نسخه تعدیل و هاشمی را دید. در مقابل هم مخالفان یک طیف‌اند. از بهزاد نبوی و راغفر و فرشاد مومنی و شاکری تا شرافت جهرمی و داوودی و صمصامی و محمدجواد توکلی و دیگر اقتصاددانان اسلامی.

🔸وضعیت اقتصادی ایران خوب است؟ بد است؟ هر چه که هست دستپخت این ریل‌گذاری است و هر چه که هست یک جریان منتقد تاریخی دارد. این ریل‌گذاری بخواهیم یا نخواهیم از ملاحظه ریل‌گذاری صندوق بین‌المللی پول برخواسته. آیا ریل‌گذاری دیگری هم متصور است یا واقعا همین اولویت اقتصاد ایران است؟ در موردش فکر کنیم.

✍🏻 دانشجو نوشت

➖➖➖➖
🆔 @sansorsokout | سانسور سکوت