Qaysi fikrning darajasi yuqori?

Eshitishimcha, attestatsiyaning oʻqib tushunish qismida shu mazmundagi savol ham bor ekan. Shu savolga qanday javob topishni oʻrganamiz.

Boshidan aytib qoʻyay, bunday savol tuzish xato, oʻqib tushunish sohasida fikrning darajasi degan tushuncha yoʻq (har holda shu sohada 6 yildan beri borman, uchratmadim). Ammo testda kelyapti. Testlar tuzib boʻlingan, muammoni kuzda yechish mumkin xolos.

Test tuzuvchilar nimani oʻylaganini tushundim, shuni sizlarga ham aytaman.

Savol taxminan shunday:

Matnda ifodalangan ushbu fikrlardan qay birining darajasi yuqori?

Koʻpchilik bunda matndagi qiziqarli yoki esda qolarli faktlarga chalgʻib, xatoga yoʻl qoʻyadi. Xoʻsh, toʻgʻri javobni qanday aniqlaymiz?

1. Umumiylik va qamrovga e'tibor bering.

Yuqori darajali fikr deganda baholash markazi asosiy gʻoya (tayanch fikr)ni nazarda tutmoqda. U butun matnning mohiyatini oʻzida qamrab oladi. Variantlarni oʻqiyotganda oʻzingizga savol bering:

Bu fikr matnning faqat bitta kichik joyida aytilganmi yoki butun bir matnning umumiy mavzusimi?

Qamrovi eng keng fikr doimo yuqori darajali hisoblanadi.


2. Mayda detallar va isbot-dalillarni chiqarib tashlang.

Matndagi raqamlar, yillar, joy nomlari, oʻziga xos misollar va faktlar (masalan, namuna testidagi matnda suvning tarkibida fosfor borligi yoki baliqlarning 17 yil yashashi haqidagi maʼlumot). Bular quyi darajali (yordamchi) fikrlar hisoblanadi. Ularning vazifasi asosiy gʻoyani isbotlab, toʻldirib berish. Shuning uchun aniq raqam va dalillar keltirilgan variantlar odatda chalgʻituvchi boʻladi.

Demak, fikrning darajasi soʻralganda matndagi hamma narsani qamrab olayotgan variantni (yoki variantlar ichidan qamrovi eng kengini) tanlang.

Quyida baholash markazi taqdim etgan namunaning mavzuga aloqador testlarini yuboraman, ostida izoh ham bor.

@sandiqchamiz