📣دیپلوماسی پرداختن دروغ است به نزاکت و فریب حریف به طلاقت!
مهمترین مذاکرات ایران با دولت‌های منطقه است نه آمریکا!

🔸با روی کار آمدن شهید ابراهیم رئیسی، سیاست همسایگی به عنوان راهبرد سیاست خارجی دولت مطرح و این راهبرد به نوعی جایگزین برجام منطقه‌ای و بین‌المللی عنوان شد و پیگیری برجام برعهده دکتر باقری کنی معاون سیاسی شهید امیرعبداللهیان بود که او نیز همانند سایر مذاکره کنندگان تاریخ انقلاب با آمریکا،دستاوردی حاصل نکرد.

🔹سیاست همسایگی اگرچه در ظاهر ساده‌تر و مناسب‌تر از لحاظ استعداد و امکانات ایران از مذاکره با آمریکا می‌نماید اما در عمل بسیار پیچیده‌تر و سخت‌تر و از طرفی واقعی‌تر است. در سیاست رهبران انقلاب اسلامی، افزایش قدرت و هژمونی درونزا بود و هیچ‌گاه راهبرد گسترش هژمونی از راه معامله با قدرت‌های فرامنطقه‌ای در دستور کار ایشان قرار نداشت. از این رو بسط هژمونی ایران پس از جنگ با آمریکا از طریق گسترش نفوذ در کرانه‌های قدرت خود می‌گذرد و باید اندیشید که این کرانه‌ها کجا هستند؟ آیا از آمودریا و سیردریا تا خلیج‌فارس و مسقط، از رود سند تا عراق عرب و از ارمنستان تا قفقاز می‌تواند مجددا تحت نفوذ تصمیمات ایران قرار گیرد؟ به نظر می‌رسد خاصیت اقلیم میانی(اقلیم ایران) و قدرت در جغرافیای سیاسی منطقه به علل زیر پیچیده است:

➖ دولت‌های منطقه ترکیب نامتوازنی از جغرافیا، دولت، نسبت با قدرت‌های فرامنطقه، نیازها و ارزش‌ها را دارا هستند و درک این سطح از پیچیدگی برای اذهان ساده دیپلمات‌هایی که عادت به معامله با دولت‌های آمریکایی و اروپایی نموده‌اند امری دشوار است؛ زیرا در نهایت این دولت‌ها به تعهدات خویش عمل نکرده و ایران صرفا به دنبال اثبات حقانیت خویش به اذهان جهانیان بوده است‌ و فریب خوردن و سپس انتقاد کردن از این دولت‌ها برای روشنفکر ایرانی دست کم از زمان دولت مصدّق و حتی قبل‌‌تر قاجار امری معهود بوده است اما فریب خوردن از دولت‌های منطقه هیچ توجیهی برای آنان ندارد چه این‌که به طور ضمنی چنین انگاشته می‌شود که مَثَل آمریکا و اروپا همانند این شعر نظامی گنجوی است:
اگر با دیگرانش بود میلی/ چرا جام مرا بشکست لیلی؟

🔸مهدی‌قلی هدایت دیپلمات و نخست‌وزیر رضاخان(به قول خودش ماشین امضای رضاشاه) در کتاب خاطرات و خطراتش در مورد دیپلماسی چنین می‌گوید:
"دیپلوماسی پرداختن دروغ است به نزاکت و فریب حریف به طلاقت* [زبان‌بازی]. امروز دهل زیر گلیم است در مقابل شترسواری دولا دولا و رقص در تاریکی و گفته‌اند بهترین دیپلومات‌ها آن است که بهترین شام‌ها را بدهد یا بمدلول مَثَل معروف کدخدا را ببین دِه را بچاپ! نزاکت با مرام‌های جدید سازگار نیست.دیپلومات‌ها در برداشت سردرگمند و در فروداشت [حسنِ ختام] حیران که چه کنند. گفته‌اند عقل اختیار اهونِ ضررین است [انتخاب آن‌چه کمتر ضرر دارد].
دیپلوماسی ایجاد روابط حسنه است، حال تدارک مناسبات سیئه است. قول و قرار اعتبار ندارد. فکر سود بر اندیشه‌ی اصلاح می‌چربد."

🔹از این رو توافق پکن با عربستان سعودی(به دلایل مختلف)، عدم اجرای پروژه‌ خط لوله پاکستان، به سرانجام نرسیدن چابهار با دولت هند، حلّ و فصل نشدن مسأله آبی با طالبان، اختلاف در میدان نفتی و گازی آرش با کویت و عربستان،میدان گازی مشترک با قطر، ابهام در آینده صادرات برق به عراق، کریدور زنگزور در کشور آذربایجان و...عموما با فریب همسایگی به ضرر جمهوری اسلامی ایران تمام شده‌اند.

🔸تجربه جنگ نشان داد وقتی کشورهای منطقه مانند هند به تنگنای وابستگی به ایران دچار شوند از آمریکا نیز معافیت تحریمی خواهند گرفت؛ عراق در صادرات برق نیز چنین کرد و سایر دولت‌های وابسته نیز چنین خواهند کرد و به مرور آن اجازه دولت آمریکا با اذن گرفتن از دولت ایران عوض خواهد شد؛ البتّه دانش عمیق، مدیریت مدبّرانه و اراده سیاسی در ایجاد هژمونی بسیار مهم است زیرا راه آن همانند مذاکره با آمریکا ساده و تقلیدی نیست و در دادن و ستاندن خلاصه نمی‌شود! بنابراین فردای اتمام جنگ با آمریکا،اگر اراده‌ای جهت ستاندن منافع ایران باشد، مهمترین کارویژه دولت ایران نه مذاکره غیرشرافتمندانه با آمریکا که مذاکرات منطقه‌ای گسترده خواهد بود.

✍ محمد بهمن‌آبادی

💢اندیشکده سبا در بله:
https://t.me/Sabaacenter