سخنرانی سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه در نشست اکوساید: جنایت جنگی خاموش/۲


در این مسیر توجه به چند اصل اساسی ضروری است:

🔹نخست؛ مسئولیت پذیری در قبال تخریب محیط زیست: هیچ دولت، نهاد یا بازیگری نباید خود را فراتر از مسئولیت های بین المللی بداند. تخریب های گسترده اکوسیستم ها، نابودی زیستگاه ها، آلوده سازی آب و خاک و وارد آمدن آسیب های شدید و پایدار به محیط زیست باید با سازوکارهای موثر پیشگیری، مستند سازی، جبران خسارت و پاسخگویی مواجه شود. در همین چارچوب، جمهوری اسلامی ایران از گفتگوهای حقوقی و کارشناسی برای راه های تقویت حمایت بین المللی از محیط زیست، ازجمله بحث درباره شناسایی اکوساید به عنوان یک جرم مستقل بین المللی حمایت می کند.

🔹دوم ؛ حفاظت از محیط زیست در تهاجمات مسلحانه: جنگ ها تنها جان انسان ها را نمیگیرند؛ آثار آن ها بر آب و خاک، هوا، کشاورزی، منابع طبیعی و سلامت عمومی می تواند سال ها و حتی نسل ها باقی بماند. حملات به تاسیسات صنعتی و انرژی، تخریب زیرساخت های حیاتی، آلودگی ناشی از مواد خطرناک و آسیب به اکوسیستم های حساس، هزینه هایی فراتر از میدان نبرد ایجاد می کنند؛ هزینه هایی که مردم عادی، بویژه کودکان و نسل های آینده، متحمل می شوند. حقوق بین المللی بشردوستانه از جمله قواعد مربوط به حفاظت از محیط زیست طبیعی در مخاصمات مسلحانه، باید با جدیت رعایت شود و جامعه بین المللی نمی تواند در برابر پیامدهای زیست محیطی جنگ بی تفاوت بماند. مستندسازی مستقل خسارات، ارزیابی علمی آثاربلندمدت و فراهم کردن امکان جبران و بازسازی باید بخش جدایی ناپذیر از پاسخ بین المللی به مخاصمات باشد.

🔹سوم؛ مقابله با استانداردهای دوگانه و استفاده ابزاری از محیط زیست: حفاظت از محیط زیست نبایدبه امتیازی برای بعضی کشورها و تعهدی برای دیگرانتبدیل شود. معیارهای زیست‌محیطی زمانی اعتبار دارندکه به صورت منصفانه، شفاف و بدون تبعیض اجرا شوند. همچنین، اقدامات یکجانبه قهری و محدودیت‌هایی که دسترسی کشورها به منافع مالی، فناوری‌ها و تجهیزات ضروری برای حفاظت محیط زیست، مدیریت بحران‌های زیست‌محیطی و مقابله با تغییرات اقلیمی را مختلمی‌کنند، باید از منظر حقوق بین‌الملل و آثار انسانی وزیست‌محیطی، آنها مورد بررسی جدی قرار گیرند. تحقق عدالت زیست‌محیطی مستلزم آن است که کشورهای درحال توسعه بدون مواجهه با موانع غیرضروری وتبعیض‌آمیز به فناوری‌های پاک، منابع مالی و ظرفیت‌هایعلمی مورد نیاز دسترسی داشته باشند.

آقایان و خانمها؛
🔹حفاظت از محیط زیست و جلوگیری از تخریب گسترده آن، به ویژه در جریان مخاصمات مسلحانه، نیاز به همکاری های بین‌المللی دارد. از این رو، پیشنهاد می‌کنم همکاری های بین‌المللی در این خصوص بر سه محوراساسی متمرکز شود:

🔹نخست، تقویت چارچوبهای حقوقی بین‌المللی و تدوین معیارهای روشن برای شناسایی، ارزیابی و رسیدگی به موارد تخریب گسترده و شدید محیط زیست؛
دوم، ایجاد سازوکارهای علمی و بی‌طرفانه برای مستندسازی خسارات زیست‌محیطی ناشی از مخاصمات مسلحانه، همراه با توجه به مسئولیتهای حقوقی قابل اعمال و ضرورت جبران خسارات؛ 
و سوم، توسعه همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی برای پیشگیری از تخریب محیط زیست، بازسازی اکوسیستم های آسیب‌دیده و حمایت از کشورها و جوامعی که با محدودیت منابع و ظرفیت‌های فنی مواجه‌اند.

🔹در این راستا، برگزاری سی‌ویکمین نشست کنفرانس اعضای کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد درباره تغییر اقلیم (کاپ 31) نیز فرصت مناسبی است تا توجه جامعه بین‌المللی بیش از پیش به اثرات مخرب حملات تجاوزکارانه بر محیط‌زیست و اقلیم کشورهاجلب شود. هدف باید تقویت همکاری بین‌المللی،افزایش پاسخگویی، مسئولیت‌پذیری و حمایت از قربانیان، حفاظت از محیط‌زیست و تضمین حقوق نسل‌های آینده باشد.

🔹جمهوری اسلامی ایران آماده است در این مسیر، ظرفیت‌های علمی، حقوقی و دیپلماتیک خود را برای تقویت همکاری‌هایبین‌المللی به کار گیرد. جمهوری اسلامی ایران همچنین آمادگی دارد درتلاش‌های جمعی برای پیشگیری از تخریب گسترده محیطزیست، تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و ارتقا مسئولیت پذیری بین‌المللی مشارکت کند. ما نباید اجازه دهیم متجاوزان از زیر بار مسئولیت اقدامات جنایتکارانه خود فرار کنند. ما باید با همکاری و مشارکت جمعی آنهارا پاسخگو کنیم. طبیعت صدایی در میز مذاکره یا جنگ ندارد؛ این مسئولیت ما هست که اجازه ندهیم سکوت آنهابه بهای نابودی آینده بشریت تمام شود.

از توجه شما سپاسگزارم.

🔸@s_a_araghchi