نگاهی به اندیشه و عمل سیاسی محمد مصدق

پیدایش نهضت ملی در دهه ۱۳۲۰ به جریانات مجلس دوره چهاردهم و مخالفت اقلیت نمایندگان این مجلس با اعطای امتیاز نفت شمال به روسیه شوروی برمی‌‌‌گردد. در ۱۱ آذر ۱۳۲۳ دکتر محمد مصدق لیدر اقلیت مجلس طرحی را به مجلس داد که به فوریت به تصویب اکثریت مجلس رسید. این طرح چنین مقرر کرده بود:«هیچ مقام کشوری حق ندارد راجع به امتیاز نفت با خارجی‌ها مذاکره کند یا قرارداد ببندد و تنها برای فروش نفت با اجازه مجلس می‌توان اقدام کرد.» (عاقلی، جلد اول، ۳۷۳) این قانون ممنوعیت اعطای امتیاز که بعدا به «سیاست موازنة منفی» معروف شد در اصل تدبیری بود برای برداشتن فشار سیاسی اتحاد شوروی از دولت ایران که به کسب امتیاز نفت شمال اصرار می‌‌‌ورزید. باید به یاد آورد در آن زمان که جنگ دوم جهانی ادامه داشت و مناطق شمالی ایران عملا در اشغال نظامیان روسی بود، دولت ایران توانایی مخالفت علنی با خواسته‌‌‌های دولت شوروی را نداشت، مضافا اینکه تبلیغات گسترده‌‌‌ای از سوی حزب توده، زیر چتر حمایتی سربازان روسی به نفع اتحاد جماهیر شوروی و امضای این قرارداد صورت می‌‌‌گرفت. ظاهرا ابتکار این طرح از آنِ خود دولت ساعد و اکثریت مجلس چهاردهم به رهبری سید ضیا الدین طباطبایی بود اما هوشمندانه اجرای آن را به عهدة اقلیت به رهبری دکتر مصدق گذاشته‌‌‌اند تا در روابط سیاسی میان دو دولت اتحاد جماهیر شوروی و ایران مشکل ایجاد نشود. (متینی، ۱۶۷-۱۵۷)



#دکتر_غنی_نژاد

#تاریخ_معاصر
#نفت
#مش_ممد_مصدق

@Rfekri | نخبگان معاصر ملت
@JAAMEbaaz | فلسفه‌‌ی علوم اجتماعی
@mghlte | عصر روشنگری