🌐 بن بست روشنفکری در ایران

شارلاتانیسم و آدرس غلط دادن به مردم

#نظام_بهرامی_کمیل✍


در تاریخ معاصر ایران روشنفکران به معنای درست کلمه از سال‌های انتهایی حکومت ناصری سربرآورده و نقش مهمی در شکل دهی به حوادث تاریخ معاصر داشتند. روشنفکری در ایران سالم و مبتنی بر شرایط بومی متولد نشد و گفت‌وگو با آن‌ها شرایط خاصی می‌طلبد.

نظام بهرامی کمیل ، جامعه شناس معاصر، را دنبال کنندگان مباحث روشنفکری با کتاب «گونه‌شناسی روشنفکران ایرانی» می‌شناسند. مهمترین مدعای او در کتاب گونه‌شناسی این است که روشنفکران دینی، بومی و همه آنها که خواسته‌اند ترکیبی از خوبی‌های سنت و مدرنیته بسازند و راه سومی را برای جامعه به ارمغان آورند؛ در نهایت هیچ مسی را به طلا تبدیل نکرده و فقط هزینه آزمون و خطاهای فکری خود را بر دوش جامعه گذاشته‌اند. به باور او روشنفکران ایرانی محبوب مردم بودن را بر حقیقت‌طلبی ترجیح داده‌اند. نقدهای او به جریان روشنفکری پس از انقلاب از رضا داوری گرفته تا یوسف اباذری و سید جواد طباطبایی را شامل می‌شود.

یکی از دلایل این عدم رضایت این است که روشنفکران نمی‌خواهند زیر مجموعه یک گروه قرار بگیرند؛ چون هر کدام مدعی هستند و خود را یک سردمدار گروه جدید فکری می‌دانند که باید دیگران را در زیر مجموعه آنها تعریف کرد. به قول معروف ما ایرانی‌ها هرکدام یک شاه کوچک هستیم؛ روشنفکران هم از این قاعده مستثنا نیستند.
همچنین قرار گرفتن در یک مکتب به معنی آن است که روشنفکر باید به نقدهایی که به آن مکتب می‌شود پاسخ دهد و روشنفکران چون بیشتر تمایل دارند نقد کنند نه اینکه پاسخگوی انتقاد دیگران باشند؛ با چنین دسته‌بندی‌هایی مخالفت خواهند کرد.

اکثر روشنفکران که می‌خواهند از انگ غربزدگی (که به امثال تقی‌زاده زده شد) یا انگ ارتجاع (که به امثال شیخ فضل‌الله نوری زده شد) فرار کنند خود را در زیر گروه سوم یعنی موافقان ترکیب خوبی‌های سنت با خوبی‌های مدرنیته و غرب قرار می‌دهند.
معیار این این تقسیم‌بندی یک قضاوت و داوری ارزشی و اخلاقی نسبت به غرب است.

گروهی غرب را می‌خواهند؛ گروهی با آن دشمن هستند و گروه سوم (کیمیاگران) می‌خواهند میان غرب و سنت جامعه گزینشگری و تلفیق کنند. این وضعیت جریان روشنفکری در ایران را به بن بست کشانده و به نظر من یکی از مهمترین کارها پیدا کردن معیار جدیدی برای دسته‌بندی روشنفکران است

ادامه در مشاهده فوری

#خودشیفتگی
#چرندیات_پست_مدرن
#پست_مدرنیسم
#فردید
#عبدالکریمی
#دکترسروش
#روشنفکری_دینی
#قرون_وسطای_اسلامی
#فوکو

@Rfekri | فرهیختگان معاصر ایران
@mghlte | عصر روشنگری

مطالب مرتبط:
▪️دیوی که از غرب ساخته ایم.
▪️فیلسوفان ضد فلسفه
▪️مشکل کشور سلحشوری ست ( نه استبداد)
▪️دموکراسی بدون وطن دوستی و هویت ملی
▪️روشنفکری دینی