چرا فقط نوشتن «p<0.05» گزارش آماری خوبی نیست؟
در بسیاری از پایان‌نامه‌ها، نتیجه تحلیل فقط با یک جمله گزارش می‌شود:
«رابطه معنادار بود (p<0.05).»
این گزارش ناقص است، چون خواننده نمی‌فهمد مقدار دقیق نتیجه چقدر بوده و اثر مشاهده‌شده چه اندازه‌ای داشته است. 📊
━━━━━━━━━━━━━━
مقدار دقیق p را گزارش کنید
اگر نرم‌افزار مقدار دقیق را ارائه می‌کند، بهتر است همان مقدار گزارش شود.
مثلاً:
p = 0.032
اطلاعات بیشتری نسبت به عبارت کلی «p<0.05» می‌دهد.
البته در مقادیر بسیار کوچک، ممکن است گزارش به‌صورت یک حد مشخص انجام شود.
━━━━━━━━━━━━━━
اندازه اثر را کنار آن بیاورید
معناداری آماری فقط می‌گوید داده‌ها تا چه حد با فرض صفر ناسازگارند.
اما نمی‌گوید اثر مشاهده‌شده کوچک است یا بزرگ.
به همین دلیل، در کنار مقدار p بهتر است شاخص مناسب اندازه اثر نیز گزارش شود.
مثلاً بسته به تحلیل:
• تفاوت میانگین
• ضریب همبستگی
• ضریب رگرسیون
• نسبت شانس
• یا اندازه اثر استانداردشده
━━━━━━━━━━━━━━
فاصله اطمینان را فراموش نکنید 🔍
فاصله اطمینان نشان می‌دهد برآورد شما تا چه اندازه دقیق است.
دو پژوهش ممکن است اندازه اثر مشابهی داشته باشند، اما یکی فاصله اطمینان بسیار گسترده‌تری داشته باشد.
در چنین حالتی، میزان عدم قطعیت دو نتیجه یکسان نیست.
━━━━━━━━━━━━━━
فقط «معنادار» و «غیرمعنادار» نبینید
تقسیم نتایج به دو گروه ساده:
«معنادار»
«غیرمعنادار»
می‌تواند اطلاعات مهم را پنهان کند.
مثلاً p = 0.049 و p = 0.051 از نظر عددی بسیار نزدیک‌اند، اما اگر فقط براساس یک مرز ثابت تفسیر شوند، ممکن است دو نتیجه کاملاً متفاوت جلوه کنند.
━━━━━━━━━━━━━━
جمع‌بندی
گزارش آماری خوب فقط نمی‌گوید:
«آیا نتیجه معنادار بود؟»
بلکه نشان می‌دهد:
مقدار دقیق نتیجه چه بود،
اندازه اثر چقدر بود،
برآورد چه میزان عدم قطعیت داشت،
و این یافته از نظر علمی چه معنایی دارد.
@researchyarr