همانطور که ایران بهشت زمین شناسان است میتواند بهشت دیرینه شناسان هم باشد! فسیلهای ریز و درشت زیادی از موجودات مختلف در ایران پیدا شده. از خارپوستان، صدفها و اقوام آمونیتها و خودشان گرفته تا ماهیهای کویر کوه و اقوام بزرگترشان مانند کوسه! چه دایناسور پرنده چه دایناسور غیر پرنده، فسیل استخوانها و رد پای پرندگان و همچنین فسیل ردپای دایناسورهایی مانند Stegosaurus به همراه دندان گونهای از دایناسورهای تروپود که احتمالاً متعلق به Allosaurus باشد در کشور ما ثبت شده. اما وقتی که به پستانداران میرسیم سبدمان پر از حرفهای تازه است چرا که فسیلهای مختلفی از اجداد و اقوام فیلها، اسبها و حتی کرگدنی که به عنوان iranotherium نامگذاری شده به همراه فسیل گربه سانان در مناطقی از ایران خودشان را به دیرینه شناسان نشان دادند. غارهای پیش از تاریخی که محل سکونت انسانهای ماقبل تاریخ در لرستان بود هم که به تازگی ثبت جهانی شده و این یک افتخار بزرگ است!
اما متاسفانه آموزش درستی در این زمینه در کشور ما وجود ندارد و عملاً تاریخ طبیعت به همراه روند تکامل و علم فسیل شناسی از کتابهای درسی حذف شدهاند! در حالی که همه ما میدانیم حرف اول و آخر علم زیست شناسی مدرن را تکامل میزند و فسیلها روایتگر این داستان پرپیچ و خم تکامل هستند. متاسفانه در کتابهای درسی فقط در چند صفحه آن هم با اشتباهات علمی زیاد، به این موضوعات پرداخته شده و به همین دلیل است که دیگر کمتر دانش آموز یا دانشجویی را میبینید که چیزی راجع به دنیای موجودات ماقبل تاریخ بداند! حتی ممکن است با خود بگویند که اصلا اینها به چه دردی میخورند؟
اهداف دیرینه شناسی و بررسی فسیلها👇
همانطور که پیش از این هم گفته بودم یکی از اهداف اصلی علم دیرینه شناسی مقابله با تغییرات اقلیمی و ارائه کردن راهکارهایی برای حل کردن آنهاست. از طرفی دیگر دانشمندان به کمک فسیلها میتوانند منابع سوختهای فسیلی بیشتری را کشف کرده و همینطور آگاهی بیشتری از دنیای اطراف خود پیدا کنند. به کمک بعضی از زیر شاخههای علم دیرینه شناسی دانشمندان میتوانند با بررسی فسیلها برخی بیماریها را نیز بهتر بشناسند. فراموش نکنید تا وقتی که شما دشمن خود را به درستی نشناسید نمیتوانید بر علیه آن اقدامی کنید! اما اگر دیرینه شناسی هیچ کاربردی هم در زندگی ما نداشته باشد (که دارد) باز هم فرقی نمیکند چون قرار نیست همه چیز نافع و سودآور واقع شود و فراموش نکنید که دنیا به دور انسان نمیچرخد!
وظیفه آموزش تکامل و معرفی فسیلها بر دوش مروجان علم افتاده. افرادی که دلسوزانه برای ترویج این علم معرفی آن تلاش میکنند و تا به حال بسیار موفق بودهاند. اما عدم آموزش باعث به وجود آمدن دیدگاههای عجیب و غریبی راجع به طبیعت و علم شده! بسیاری از افراد بدون اینکه حتی معنای تکامل را بدانند با آن مخالف هستند یا حتی وقتی که نمیتوانند نام کامل T.Rex را درست تلفظ کنند، دایناسورها را به عنوان دروغ خطاب میکنند! شاید در نگاه اول چندان مهم به نظر نرسد اما همین دیدگاههای چپاندرقیچی و خرچنگقورباغه، از عوامل اصلی ضعف سواد علمی جامعه ما هستند.
فسیلها نقش بسیار مهمی در تاریخ علم داشتند مهمتر از همه میتوانم اشاره کنم به نظریه تکامل داروین که به کمک فسیلها در جامعه علمی به رسمیت شناخته شد و علم زیست شناسی را به این شکوه و عظمت حال حاضر هدایت کرد. تمام پیشرفتهای مختلف علم ژنتیک، ساخت داروها و درمان بیماریهای کشنده، مقابله با تغییرات اقلیمی و شناخت حیوانات و گیاهان، همگی وجود خود را مدیون Archaeopteryx و دیگر موجودات ماقبل تاریخ هستند.
روز فسیل را به تمام جویندگان حقیقت و دوستداران علم تبریک میگویم ❤️
- البرز امیدی شاهآباد