دیرین شناسی (Paleontology) به بررسی تاریخ حیات، موجودات منقرض شده، مسیر بوجود آمدن موجودات امروزی، و روند تکامل می‌پردازد. علم دیرین شناسی درواقع یکی از علوم پایه می‌باشد و نباید فراموش کنیم که علوم پایه علیرغم تاثیر ناچیزی که در زندگی روزمره‌ی ما دارند، اساس و بنیان علوم کاربردی مهم، مثل هوش مصنوعی، مهندسی معدن، پزشکی، داروسازی، و ... را تشکیل می‌دهند. همانطور که بسیاری از مبانی دامپزشکی (علم کاربردی) ریشه در کشفیات جانور شناسی (علم پایه) دارد. شاید محاسبات لگاریتم و انتگرال و ... ریاضیات هرگز در زندگی روزمره‌ی ما اهمیتی نداشته باشد اما همین محاسبات به ظاهر بی‌فایده برای طراحی و ساخت موشک، بررسی شدت زلزله، طراحی هوش مصنوعی و ... کاربرد دارند.
علم دیرین شناسی به درک بهتر ما از تاریخ حیات، تکامل خودمان و سایر موجودات زنده کمک می‌کند و مبانی بسیاری از علوم زیستی و زمین شناسی را تشکیل می‌دهد. این رشته از فناوری‌ها و تجزیه و تحلیل طیف گسترده‌ای از علوم برای به‌کارگیری آنها در مطالعه حیات و محیط‌های گذشته، بهره می‌برد. در ادامه به بررسی برخی از مهم‌ترین اهداف دیرین شناسی می‌پردازیم :
بررسی حوادث انقراض
انقراض پدیده‌ی بسیار گسترده‌ایست و زمانی رخ می‌دهد که تمام افراد یک گونه یا گروه از بین رفته باشند و دیگر خبری از آنها در نمایش شکوهمند طبیعت نباشد. مانند Dodo که تمام افراد این گونه به دلیل ورود انسان به زیستگاهش و شکار بی‌رویه از بین رفتند. در علم دیرین شناسی به بررسی انقراض های بزرگ و کوچک رخ داده در طول تاریخ زمین می‌پردازد و به دنبال کشف دلیل و چرایی آن است. بدین ترتیب می‌توانیم با شناخت انقراض‌‌های پیشین، احتمالاتی که موجب انقراض خودمان می‌شوند را نیز پیش بینی و تا حدی دفع کنیم!
همبستگی‌های چینه شناسی
فسیل ها اغلب برای هم‌بستگی های چینه شناسی مورد توجه واقع شدند. تغییرات مشاهده شده در فسیل‌های یافت شده در طول زمان در زمین شناسی منجر به اصل توالی اکولوژیکی شد. اصل توالی اکولوژیکی یا Ecological succession فرایند نشان دهنده‌ی چگونگی تغییر ترکیب گونه‌های یک جامعه‌ی اکولوژیکی است. دیرین شناسان با توجه به فسیل‌ها و با اندازه گیری خاکستر آتشفشانی، وارونگی دیرینه مغناطیسی یا رسوبات انباشته شده می‌توانند اندازه‌گیری دقیقی از زمان در زمین شناسی ارائه دهند.
طبقه بندی
شاید مهم ترین اصل زیست شناسی مدرن، طبقه بندی موجودات باشد که بر اساس ارتباطات تکاملی بین موجودات زنده و منقرض شده صورت می‌گیرد. فیلوژنی ابتدا برای حشرات و ماهی‌ها مورد استفاده قرار گرفت اما به مرور زمان تبدیل به اصل اساسی طبقه بندی موجودات شد. قرار گرفتن موجودات زنده در یک شاخه به ویژگی‌های آنها مانند مهره‌دار بی‌مهره بودن آنها، خزنده، پرنده، ماهی یا ... بودن انها، و شباهت‌ها و تفاوت‌های دیگر تعیین می‌شوند. در طبقه بندی موجودات منقرض شده به کمک فسیل‌های‌شان با توجه به شباهت های ساختاری، موجودات را طبقه بندی می‌کنیم که این شباهت های ساختاری (نه ظاهری) متاثر از ژنوم این موجودات بود. اما درمورد موجودات امروزی شواهد ژنتیکی قانع کننده‌ای مبنی بر شباهت موجودات در دسترس است که نشان دهنده‌ی ارتباط تکاملی بین آنهاست. تمام منابع علمی معتبر به وجود بیش از ۹۸ درصد همخوانی ژنتیکی بین انسان و شامپانزه تاکید دارند و همچنین اکتشاف فسیل‌هایی از اجداد این دو گونه تا جد مشترک آنها.
کودکان علاقمند به دایناسورها🦖
کودکانی که به دایناسورها علاقه نشان می‌دهند، معمولا از ضریب هوشی بالاتری نسبت به سایرین برخوردار هستند. به مرور زمان نسبت به متد علمی آشنایی بیشتر دریافت کرده و با توجه به شواهد، نتیجه گیری‌های منطقی انجام می‌دهند. فراموش نکنید که علاقه به دایناسورها و سایر موجودات ماقبل، یک علاقه‌ی علمی و بنیادین است. مانند هزاران دانشمند دیرین شناس در سراسر جهان.
دیرینه شناسی، به موجودات زنده، هویت می‌بخشد.
مبنای تمام علوم زیستی مدرن، تکامل است و روایتگر روند تکامل، فسیل ها هستند. بنابراین فسیل ها به ما کمک می‌کنند که تاریخچه‌ی خودمان، سایر موجودات، و محیط زیست را مورد بررسی قرار داده و درک عمیق تری از طبیعت پیدا کنیم و در جهت حفظ آن کوشا باشیم.
تحصیل دیرین شناسی
در برخی کشور ها تحصیل دیرین شناسی آنقدر حائز اهمیت است، که بسیاری از افراد با وجود تلاش بسیار و حتی داشتن لیاقت، نمی‌توانند به این رشته ورود پیدا کنند. جالب است بدانید دیرینه شناسان در کشورهای پیشرفته‌ی دنیا از جایگاه اجتماعی بسیار بالایی برخوردار هستند.
- البرز امیدی شاه‌آباد
مرتبط برای اطلاعات بیشتر👇
دایناسورها، کتاب‌ها و کودکان :
قسمت اول
قسمت دوم
قسمت سوم