1⃣ ساختار های آنالوگ (analogous structure) : ساختار هایی که از اجزا و عناصر متفاوت تشکیل شدند و جنس و ساختمان آنها متفاوت است اما در گونه های متفاوت، کارکرد ها و وظایف یکسانی دارند!
مانند : بال Quetzalcoatlos (یک گونه خزنده‌ی پرواز کننده‌ی ماقبل تاریخ) که از جنس پرده‌ی کلاژنی بین انگشت شست بلند و طرفین شکم است و بال Microraptor (یک گونه دایناسور که توانایی پرواز کردن داشته است) که پوشیده از پر های خارج شده از استخوان های اسفنجی‌اش بوده. اما در هر دو جانور، کارکرد پرواز دارد
2⃣ ساختار هومولوگ (Homologous structures) : ساختارهایی هستند که علیرغم وجود ساختمان و اجزای یکسان، ممکن است در گونه های مختلف کارکرد های متفاوت داشته باشند.
ساختارهای هومولوگ متاثر از ژن هستند بنابراین وجود چنین ساختارهایی ناشی از وجود جد مشترک است. هرچقدر دو گونه ساختارهای هومولوگ مشترک بیشتری داشته باشند یعنی از جد مشترک نزدیک تری تکامل پیدا کرده‌اند.
مانند : دستان Gigantosaurus (یک گونه دایناسور گوشتخوار) که دقیقا همانند باله‌های نهنگ متشکل از استخوان های : بازو، زند زیرین و زبرین، مچ، کف دست و استخوان‌های انگشتان است اما در یکی از گونه‌ها گاهی در نبردها کاربرد داشته و در گونه‌ای دیگر برای شنا به درد می‌خورده
3⃣ ساختار های وستجیال (Vestigial Structures) : برخی ساختارها در طول تکامل نسبت به اشکال قبلی خود تحلیل رفته‌اند تا حدی که الان هیچ گونه کاربردی برای گونه ندارند! این ساختارها از جد مشترک گونه‌ها به ارث رسیده هرچند که شاید در گذشته حاوی کاربردی بوده باشه اما برای گونه‌های بعدی بی‌کاربرد است.
مانند : بقایای استخوان پا در مار ها
رفرنس📚
✅https://www.genscript.com/biology-glossary/8484/analogous-structure
✅https://www.biologyonline.com/dictionary/homologous-structures
✅https://www.osmosis.org/answers/vestigial-structures
-البرز امیدی شاه‌آباد