تکامل پستانداران

پستانداران در یک دوره زمانی ۱۲۰ میلیون ساله به تدریج از گروهی از تتراپود ها به نام سیناپسیدها منشا گرفتند. سیناپسیدها هم گروهی از آمنیون‌داران بودند. این گروه به دلیل داشتن یک لایه به نام آمنیون دور تا دور جنین خود، با این نام شناخته می‌شود و جد مشترک آنها موجودی به نام Hylonomus با قدمت ۳۱۰ میلیون سال و حدود ۲۵ سانتی متر طول بوده که احتمالا از حشرات و سایر بی‌مهرگان کوچیک تغذیه می‌کرده. گروه Synapsidها از نوادگان این جد مشترک به حساب می‌آیند :

1⃣سیناپسید ها (Synapsids) :
این موجودات با ۳۰۰ میلیون سال قدمت استخوان های متعددی در آرواره پایینی و دندان‌های تک ریشه‌ای داشتند. همچنین سیناپسیدها سوراخی به نام سوراخ گیجگاهی یا Temporal Fenestra را در پشت حدقه چشم خود داشتند و ماهیچه‌های قوی صورت سیناپسید هایی مانند دیمترودون (Dimetrodon) برای بستن مفاصل احتمالاً از سوراخ گیجگاهی عبور می‌کردند. در طول زمان این سوراخ‌ها بزرگتر شده‌اند و به سمت جلوی مفاصل و بین آرواره پایینی و بالایی حرکت کردند و این وضعیت باعث شد که آرواره‌ها با قدرت و دقت بیشتری بتوانند بسته شوند.

2⃣تراپسیدها (Therapsids) :
گروهی از سیناپسیدها که آنها را تراپسید می‌نامیم حدود ۲۸۰ میلیون سال قبل تکامل پیدا کردند. در این گروه استخوان Dentary بزرگتر شد تا حدی که تقریبا بزرگترین استخوان در جمجمه به حساب می‌آمد و صورت موجودات هم کشیده‌تر شد و این ویژگی در موجوداتی مانند بیارموسوکوس (Biarmosuchus) و گورگونوپسید (Gorgonopside) خودنمایی می‌کرد. حفره گیجگاهی یا Temporal Fenestra نسبت به سیناپسیدهای ۳۰۰ میلیون ساله مقداری کشیده‌تر بوده و کم کم این نشانه‌های دندان‌های ویژه یعنی دندان‌های نیش بزرگ در آنها پیدا شد (دندان های Canine tooth)

3⃣سینودونت های اولیه (Early Cynodont) :
در سینودونت اولیه استخوان Dentary به طور قطع بزرگترین استخوان در آرواره پایین به شمار می‌رفت و سوراخ گیجگاهی هم بزرگتر بوده و به طرف مفصل آرواره‌ها قرار گرفته و دندان‌های عاج‌دار برای اولین بار ظاهر شدند (در تصویر مشخص نیست). آرواره همانند سیناپسیدهای ابتدایی‌تر دارای مفصل Articular-Quadrate که بوده که فک بالا و فک پایین را به یکدیگر متصل می‌ساخته.

4⃣سینودونت های بعدی (Later Cynodont) :
سینودنت‌های اولیه حدود ۲۶۰ میلیون سال پیش تکامل یافتند اما سینودنت‌های ثانویه حدود ۲۲۰ میلیون سال پیش از سینودنت‌های اولیه فرگشت یافتند. دندان‌های با الگوی عاج دار پیچیده‌تری داشتند و آرواره‌های پایینی و بالای آنها در دو نقطه به یکدیگر متصل شده بود و علاوه بر مفصل اصلی Articular-Quadrate که در آنها باقی مانده بود یک مفصل ثانویه و جدید بین استخوان Dentary و استخوان های Squamosal شکل گرفته بود.

5⃣سینودونت های بسیار بعد تر (very later Cynodonts) :
مفصل اصلی Articular-Quadrat جد مشترک پستانداران و سینودنت‌های بسیار بعدتر از آنها حذف شده و مفصل جدید Dentary-Squamasol به عنوان تنها مفصل بین آرواره‌های پایینی و بالایی باقی مانده بود. استخوان های Articular و Quadrat ناحیه گوش مهاجرت کرده و عملکرد انتقال صدا را بر عهده گرفتند و در پستانداران امروزی به استخوان‌های معروف چکشی و سندانی تکامل پیدا کردند.

[رفرنس 📚]
بیولوژی کمبل، جلد چهارم

-البرز امیدی شاه‌آباد