میلاد رضایی

فیلم هایی منتشر شده است که نشان می‌دهد اخیرا ایران تمرینات شلیک مین های هوایی را در یکی از جزایر ایرانی انجام داده است.

مین ضد هلیکوپتر (یا «مین هوایی») سلاحی زمینی است که برای بستن مسیر فرود یا پرواز بالگرد در ارتفاع کم و، در نسخه‌های جدیدتر، پهپاد طراحی شده است.
برخلاف پدافند موشکی،استفاده از آن بسیار ارزان است، نیازی به خدمه دائمی ندارد و حتی با افراد عادی غیرنظامی با یک آموزش ساده قابل استفاده است. می‌تواند منطقه‌ای مثل ساحل، جزیره، پادگان یا نقطه فرود احتمالی را از پیش ناامن کند.

نحوه کار آن اینگونه است که در ابتدا مین روی زمین یا با زاویه کار گذاشته می‌شود. حسگر صوتی صدای روتور یا موتور بالگرد را می‌شنود و تازه در آن زمان سلاح را مسلح شده ؛ بعد حسگر راداری، فروسرخ یا فرمان رادیویی زمان انفجار را تعیین می‌کند و پرتاب می‌شود.
این مین ها خطر خاصی هم ندارند چون براحتی می‌شود بعد از کار گذاشتن و در صورت عدم فعالیت جمع آوری شوند.

دو الگوی رایج وجود دارد:
اول مین جهنده هوایی : بدنه مین به ارتفاع ۱۲۰ تا ۳۰۰ متر پرتاب می‌شود و ترکش پخش می‌کند.
مین پرتابه‌ای: از زمین چند خرج انفجاری را در یک خط عمودی به هوا می‌فرستد تا هلیکوپتر در مسیر فرود به آن‌ها برخورد کند.
هدف اصلی،خنثی سازی عملیات هلی‌برن دشمن است؛ یعنی پیاده کردن نیرو در ارتفاع پایین، جایی که موشک دوش‌پرتاب اغلب دیر یا نامؤثر عمل می‌کند.
شعاع کشنده معمولاً چند ده متر است و آسیب بیشتر از طریق سوراخ کردن بدنه، روتور یا کابین ایجاد می‌شود، نه انهدام قطعی مثل موشک.

حالا سوال شما شاید این باشد که ایران از کی این تکنولوژی را بومی سازی کرده است؟

کاتالوگ صنایع دفاعی ایران تولید انبوه مدل YM-J-AHM را از سال ٩٠ و مدل سنگین‌تر YM-J-AHM2 را از ٩٧ ذکر می‌کند.
مدل اول حدود ۶٫۲ کیلوگرم وزن دارد، در ارتفاع ۱۲۰ تا ۱۵۰ متر منفجر می‌شود و شعاع مؤثر ترکشش حدود ۵۰ متر است.
مدل دوم ۹٫۲ کیلوگرم است، در ۲۵۰ تا ۳۰۰ متر می‌ترکد و ترکش‌های گلوله‌ای ۸ میلی‌متری پخش می‌کند. هر دو از فاصله تا ۵ کیلومتر با رادیو قابل کنترل‌اند و برای هلیکوپترهایی طراحی شده‌اند که قصد فرود نیرو یا تیراندازی در ارتفاع کم دارند.

نسل بعدی جدید آن ، در مرحله پایانی رزمایش پیامبر اعظم ۱۱ نیروی زمینی سپاه در شهرستان تایباد خراسان رضوی آزمایش شد.
سپاه آن را سومین نسل بعد از J-AHM و صیاد معرفی کرد و گفت تا ارتفاع حدود ۵۰۰ متر، بدون رادار جداگانه و با کنترل از راه دور، پرتابه‌های انفجاری را در خط عمودی به هوا می‌فرستد. گزارش‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ هم از مین جهنده جدیدتری حرف می‌زنند که بر پایه همان خانواده ساخته شده، تا حدود ۳۵۰ متر بالا می‌رود و علاوه بر هلیکوپتر، پهپاد و مهمات پرسه‌زن کم‌ارتفاع را هم هدف می‌گیرد.
اخیرا نیز گزارش‌هایی از پیدا شدن نمونه‌های ایرانی در جنوب لبنان منتشر شد.

علاوه بر ایران، دست‌کم چهار کشور دیگر (بلغارستان، روسیه، اتریش و لهستان) این نوع مین را توسعه داده‌اند. تعداد کشورهایی که آن را واقعاً در مقیاس عملیاتی به کار گرفته‌اند کمتر و نامشخص است؛ بیشتر به‌عنوان سلاح بازدارنده نقطه‌ای باقی مانده، نه جایگزین پدافند هوایی.

@Rasad_Fa