🔰 #گزارش | نسخه تسلیم با کمی ظریف‌کاری!
 
✍️امیر معصوم‌بیگی
 
🔸"بدیم بره تا دردسر نشه!" این جمله را می‌توان در بزنگاه‌های مهم #تاریخ معاصر ایران دید؛ از قاجار و امتیازدادن به قدرت‌های خارجی تا پهلوی و واگذاری اختیار کشور به بیگانگان.
 
* ترکمانچای؛ وقتی از ترس جنگ، سرزمین دادیم
 
🔹اول اسفند ۱۲۰۶ بود. در جریان جنگ ایران و روسیه، برخی شهرهای ایران سقوط کرده بودند که یکی از مهم‌ترین آن‌ها تبریز بود. فتحعلی‌شاه و اطرافیانش از رسیدن روس‌ها به تهران وحشت داشتند. در چنین شرایطی، راه‌حل آن‌ها این بود که هرچه روس‌ها می‌خواهند، «بدیم بره» تا سایه جنگ از کشور دور شود. نتیجه این عقب‌نشینی، عهدنامه #ترکمانچای بود؛ قراردادی که به جدایی بخش‌هایی از سرزمین ایران از جمله ایروان و نخجوان و بخش‌هایی از تالش انجامید.
 
* نفت؛ ماده سیاه و بدبویی که باید می‌دادیم برود!
 
🔸هفتم خرداد ۱۲۸۰ بود. برخی از روشنفکرانی که تجربه قرارداد ترکمانچای را دیده بودند، می‌گفتند شنیده می‌شود زیر زمین‌های ایران ماده‌ای سیاه و بدبو وجود دارد که خارجی‌ها آن را می‌خواهند؛ چه بهتر که این ماده بدبو را «بدیم بره» تا برایمان دردسر نشود! نتیجه این نگاه، واگذاری امتیاز نفت به ویلیام ناکس دارسی تبعه انگلستان، در قالب #قرارداد_دارسی بود؛ قراردادی که حق اکتشاف و بهره‌برداری از نفت ایران را برای مدتی طولانی در اختیار یک تبعه خارجی قرار می‌داد. به این ترتیب، نفت ایران برای سال‌ها به عرصه نفوذ و منافع بیگانگان تبدیل شد.
 
* کنسرسیوم؛ نفت را دادیم تا با خارجی‌ها درگیر نشویم
 
🔹پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، بار دیگر همان استدلال قدیمی به میان آمد: چه ضرورتی دارد برای ملی کردن صنعت #نفت، خودمان را با خارجی‌ها درگیر کنیم؟ بهتر است امتیاز بدهیم تا سایه جنگ از سر کشور دور شود و رابطه‌مان با آن‌ها بهبود پیدا کند.
 
🔸در همین چارچوب، مذاکرات نفتی از ۲۲ فروردین ۱۳۳۳ به سرپرستی علی امینی، وزیر دارایی آغاز شد و به قرارداد کنسرسیوم معروف به قرارداد امینی ـ پیج انجامید. این قرارداد، دولت ایران را متعهد می‌کرد که نفت تولیدی را تا ۲۵ سال به شرکت‌های عضو و غیرعضو #کنسرسیوم شامل شرکت‌های آمریکایی، انگلیسی، هلندی و فرانسوی بفروشد. قراردادی که نفوذ سیاسی و اقتصادی آمریکا در ایران را هموار کرد.
 
* کاپیتولاسیون؛ وقتی عزت ملی هم قابل واگذاری شد
 
🔹۲۱ مهر ۱۳۴۳ بود. در جلسه‌ای پرتنش، لایحه قضاوت کنسولی مشهور به #کاپیتولاسیون با وجود مخالفت گروهی از نمایندگان مجلس شورای ملی به تصویب اکثریت رسید. بر اساس این مصوبه، مستشاران نظامی آمریکا و افراد مشمول آن از امتیازهای قضایی ویژه برخوردار می‌شدند و رسیدگی به جرائم آنان در صلاحیت عادی دادگاه‌های ایران قرار نمی‌گرفت. استدلال موافقان باز هم همان منطق آشنا بود: خواسته آمریکایی‌ها را «بدیم بره» تا دردسر درست نشود.
 
* از «بدیم بره» تا «ما می‌توانیم»
 
🔸مهرماه ۱۴۰۵ است. بیش از چهار دهه از انقلاب اسلامی ایران می‌گذرد و دست بیگانگان از وطنمان کوتاه شده است؛ اما تفکری که در دوره قاجار و پهلوی، سرزمین و ثروت و عزت ایران را پای ترس از دشمن #قربانی می‌کرد، هنوز هم زنده است. از روزهای نخست انقلاب که عده‌ای می‌گفتند در جنگ تحمیلی اول به دشمن زمین بدهیم تا زمان بخریم، تا دهه نود که واگذاری فناوری هسته‌ای را راه پایان دادن به دشمنی آمریکا معرفی می‌کردند و تا کسانی که پس از دو جنگ تحمیلی علیه ایران،  قرارداد ترکمانچای را تئوریزه می‌کنند؛ یک خط فکری واحد دیده می‌شود: هر وقت #دشمن فشار آورد، ما باید چیزی بدهیم و عقب بنشینیم!
 
🔹 تلخ‌تر آنکه برای توجیه این عقب‌نشینی مثال بیماری قند را پیش می‌کشند و می‌گویند وقتی کسی به این بیماری مبتلا شد، باید پایش را قطع کرد! اما چرا از #پیشگیری حرفی نمی‌زنند؟ چرا از درمان بیماری و تقویت بدن سخنی نمی‌گویند؟ چرا به‌جای آنکه راه جلوگیری از ضعف و آسیب‌پذیری کشور را پیدا کنند، قطع کردن پا را به‌عنوان نسخه نجات تجویز می‌کنند؟ تاریخ، کارنامه این تفکر را پیش روی ما گذاشته است. حاصل چنین رویکردی چیزی جز فرسایش استقلال، تضعیف ابزارهای قدرت و تحمیل هزینه‌های سنگین‌تر بر ایران و معیشت مردم نبود. با این حال، #جریان_تسلیم‌طلب همچنان می‌کوشد همان نسخه شکست‌خورده را با بسته‌بندی تازه به جامعه بفروشد؛ گویی مشکل ایران در تمام این سال‌ها، کم امتیاز دادن بوده است!
 
🔸از ترکمانچای تا دارسی و کنسرسیوم و کاپیتولاسیون، تاریخ ایران بارها بهای تفکر «بدیم بره» را پرداخته است. مقاومت هزینه دارد؛ اما تسلیم هم هزینه دارد، با این تفاوت که هزینه مقاومت را برای حفظ #استقلال می‌پردازیم و هزینه تسلیم را برای از دست دادن آن. پرسش اینجاست: تا چه زمانی باید هزینه نسخه‌ای را بدهیم که تاریخ، شکست آن را بارها ثبت کرده است؟
 
➕ متن کامل گزارش را اینجا بخوانید.
 
@rahbari_plus