🔰 #یادداشت | «فقیه محقق» به روایت رهبر انقلاب

✍️ امیر معصوم‌بیگی

🔸 پیام رهبر معظم انقلاب پس از ارتحال ایشان، از همین نقطه آغاز می‌شود: «این عالم بزرگوار همه عمر شریف خود به‌جز چند سال اوّل طفولیّت را در مسیر تعلّم و تعلیم و تحقیق گذراندند.» ۱۴۰۵/۰۶/۳۱

* از قم تا نجف؛ زندگی‌ای که با درس گره خورد

🔹 آیت الله سیدموسی شبیری زنجانی در اسفند ۱۳۰۶ در #قم متولد شد؛ در خانواده‌ای که علم برایش نه یک عنوان بلکه شیوه زندگی بود. پسر نیز خیلی زود وارد همان مسیر شد. در نوجوانی تحصیل علوم حوزوی را آغاز کرد، سطوح حوزه را در مدت کوتاهی پشت سر گذاشت و سپس پای درس استادان بزرگ نشست؛ از سیدصدرالدین صدر و آیت‌الله بروجردی تا سیدمحمد محقق داماد.

🔸 حدود دو دهه در آن درس ماند و در کنار چهره‌هایی چون امام موسی صدر و شهید بهشتی به بحث و مباحثه پرداخت. سپس برای تکمیل این مسیر، راهی #نجف شد و در درس بزرگانی همچون سیدابوالقاسم خویی، سیدمحسن حکیم و سیدعبدالهادی شیرازی شرکت کرد.

* فقیهی که به «جزئیات» قانع نمی‌شد

🔹 رهبر معظم انقلاب در توصیف ایشان از واژه‌ ژرف‌نگر استفاده می‌کنند: «این عالم بزرگوار همه عمر شریف خود به‌جز چند سال اوّل طفولیّت را در مسیر تعلّم و #تعلیم و تحقیق گذراندند و همواره از سوی هم‌ترازانِ سِنّی و دوره‌ای و اساتید به‌عنوان شخصی محقّق و ژرف‌نگر قلمداد می‌شدند. تسلّط ایشان بر فنون مختلف مربوط به استنباط احکام شرعی با ظرائف و لحاظ دقائق همراه بود.» ۱۴۰۵/۰۶/۳۱

🔸 در روش پژوهشی او، رسیدن به یک روایت یا یک قول پایان کار نبود؛ تازه آغاز بررسی بود. منابع اصلی باید دیده می‌شدند، اقوال مختلف کنار هم قرار می‌گرفتند، سند روایت بررسی می‌شد، تفاوت نسخه‌ها اهمیت پیدا می‌کرد و حتی گاهی یک واژه می‌توانست مسیر یک #استدلال_فقهی را تغییر دهد.

🔹 همین روحیه، ایشان را تنها به فقه محدود نکرد. حدیث، رجال، تاریخ، تراجم و نسخه‌شناسی نیز در دایره تحقیقاتش قرار گرفت. پژوهش‌های ایشان درباره رجال نجاشی و حافظه کم‌نظیرش در به خاطر سپردن نام‌ها، روایت‌ها و جزئیات تاریخی، بعدها او را به یکی از راویان شفاهی مهم #تاریخ_حوزه قم تبدیل کرد.

* وقتی چند طلبه هم کافی بود تا یک «مجلس درس» شکل بگیرد

🔸 رهبر معظم انقلاب: «مجالس درس آن بزرگوار حتّی وقتی‌که عدد حضّار آن از چند نفر تجاوز نمی‌کرد، به‌عنوان مجالس تتبّع و #تدقیق شناخته می‌شد و بحق چنین بود.» ۱۴۰۵/۰۶/۳۱

🔹 سال‌ها تدریس خارج فقه و #اصول ایشان نیز در همین چارچوب گذشت. از بحث حج آغاز کرد و سپس موضوعات متعدد فقهی را دنبال کرد؛ اما ویژگی اصلی درس ایشان، حجم مباحث نبود، بلکه وسواس علمی در رسیدن به نتیجه بود.

* کلاس، وقتی از درب حوزه بیرون می‌آمد تمام نمی‌شد

🔸 رهبر معظم انقلاب درباره ایشان می‌فرمایند: «محضر ایشان، محضر اِفاده و استفاده بود حتّی آن وقتی‌که قدم‌زنان بعد از درس به‌سوی بیت شریف می‌رفتند.» ۱۴۰۵/۰۶/۳۱

🔹 علم برای آیت الله شبیری زنجانی، محدود به ساعت #درس نبود. در خانه، در گفت‌وگو، در پاسخ به یک پرسش و حتی در یک خاطره تاریخی، امکان تازه‌ای برای یادگیری وجود داشت.

* بیش از سه دهه؛ نسلی که از محضرش توشه برداشت

🔸 رهبر معظم انقلاب در بخش دیگری از پیامشان می‌فرمایند: «بحمدالله در حدود کمی بیش از سه دهه اخیر، عدّه زیادی این توفیق را یافتند تا از وجود مغتنم ایشان در حدّ ظرفیت خود بهره ببرند و برای #محافل_علمی و تدریس خود توشه بردارند.» ۱۴۰۵/۰۶/۳۱

* پشت آن همه دقت، یک رفتار پدرانه بود

🔹 پیام رهبر معظم انقلاب، آیت‌الله شبیری زنجانی را فقط با واژه‌های علمی توصیف نمی‌کند. درست پس از اشاره به جایگاه علمی ایشان، از ویژگی دیگری سخن گفته می‌شود: «غیر از وجهه مسلّم علمی، رفتار متواضعانه و پدرانه ایشان با طلّاب و فضلا هم امری مشهود و درس‌آموز بود.» ۱۴۰۵/۰۶/۳۱

* حالا جای خالی یک «محقق تراز اول» مانده است

🔸 سرانجام پیام به جمله‌ای می‌رسد که شاید سنگین‌ترین بخش آن باشد: «بی‌شک فقدان این #شخصیت_ممتاز، خللی در ردیف محقّقین تراز اوّل شیعه در عصر حاضر ایجاد نموده است که شاید جبران آن مدّتها به‌طول انجامد.» ۱۴۰۵/۰۶/۳۱

🔹 آیت الله سید موسی شبیری زنجانی در طول نزدیک به یک قرن، حلقه‌ای از یک #زنجیره_طولانی بود؛ از استادان بزرگ قم و نجف آموخت، دهه‌ها آموخته‌هایش را تدریس و تحقیق کرد و بخشی از آنچه را در حافظه و روش علمی خود اندوخته بود به نسل بعد سپرد. شاید روایت زندگی ایشان را بتوان در همان سه کلمه‌ای خلاصه کرد: تعلّم، تعلیم و تحقیق.

➕ متن کامل را اینجا بخوانید

@rahbari_plus