🔴نوبل امسال در مدار ابررسانا! جایزه به سه فیزیکدان برای کشف پدیده‌های کوانتومی در مقیاس بزرگ رسید🔴

🔹دقایقی پیش آکادمی سلطنتی علوم سوئد جایزه نوبل فیزیک سال ۲۰۲۵ را به جان کلارک (John Clarke) از دانشگاه برکلی امریکا، مایکل دِووره (Michel Devoret) از دانشگاه ییل و جان مارتینیس (John M. Martinis) از دانشگاه سانتا باربارا «به دلیل کشف تونل‌زنی کوانتومی ماکروسکوپی و کوانتش انرژی در یک مدار الکتریکی» اهدا کرد.

🔸این سه دانشمند نشان دادند که می‌توان پدیده‌های کوانتومی را در مدارهایی در مقیاس بزرگ‌تر از ذرات بنیادی نیز مشاهده و کنترل کرد. این کشف یکی از مهمترین سنگ‌بنای‌های فناوری‌های کوانتومی مدرن و اساس ساخت کیوبیت ابررسانا به شمار می‌آید.

🔹برای روشن‌تر کردن این دستاورد، بد نیست بدانیم که نخستین آزمایش‌های مربوط به تونل‌زنی کوانتومی در مدارهای ابررسانا به دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ بازمی‌گردد، زمانی که تلاش‌ها برای ساخت مدارهای کوانتومی با استفاده از پیوندهای جوزفسون (Josephson Junctions) آغاز شد. این دانشمندان توانستند شرایطی فراهم کنند که یک حالت شبه‌پایدار (چاه پتانسیل) در مدار وجود داشته باشد و بارها بتوانند به‌صورت جمعی مانند «ذره‌ای مؤثر» رفتار کنند.

🔸این ذره مؤثر می‌توانست از طریق تونل‌زنی کوانتومی از چاه پتانسیل بگریزد و سیگنالی قابل اندازه‌گیری تولید کند. در مراحل بعدی، پژوهشگران موفق شدند گذار بین سطوح انرژی گسسته این سیستم را — یعنی کوانتش انرژی — به‌طور مستقیم مشاهده کنند.

🔹اهمیت این کشف تنها در شناسایی یک پدیدهٔ فیزیکی تازه نیست، بلکه در تغییر نگرش ما به مرزهای دنیای کوانتومی است. این کار نشان داد که قوانین کوانتوم نه‌تنها در دنیای ذرات زیراتمی، بلکه در سامانه‌هایی مهندسی‌شده و قابل لمس نیز عمل می‌کنند. به بیان دیگر، #فیزیک_کوانتومی دیگر فقط در آزمایشگاه‌های ذره‌ای یا معادلات نظری خلاصه نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند در مدارهای الکتریکی واقعی نیز به نمایش درآید.

🔸تأثیرات این پژوهش در فناوری‌های نوین بسیار گسترده است. پایه‌های محاسبات کوانتومی مبتنی بر کیوبیت‌های ابررسانا، حسگرهای دقیق کوانتومی و الکترودینامیک کوانتومی مدار، همگی بر ایده‌هایی استوارند که این سه فیزیک‌دان پیشگام مطرح کردند.

🔹همان‌طور که کمیته #نوبل در بیانیه‌اش آورده، آنان با «عینی‌کردن ویژگی‌های کوانتومی در مقیاس ماکروسکوپی» مرز میان نظریه و فناوری را از نو تعریف کردند — گامی که احتمالاً مسیر علم و صنعت کوانتومی در دهه‌های آینده را تعیین خواهد کرد.

🌐لینک خبر

📎join: @QuantumTEQ

🌐Website

🔵LinkedIn
_._._._._
#اخبار #نوبل_فیزیک