🔴نوبل شیمی ۲۰۲۵ برای معماران چارچوب‌های فلزی–آلی (MOF)🔴

🔹در پی اعلام رسمی بنیاد نوبل، جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۵ به سه دانشمند برجسته، سوسومو کیتاگاوا از دانشگاه کیوتو، ریچارد رابسون از دانشگاه ملبورن و عمر یاغی از دانشگاه کالیفرنیا، برکلی اعطا شد. این جایزه به پاس دستاورد مشترک آنان در «توسعه و طراحی چارچوب‌های فلزی-آلی (MOF)» اهدا شد؛ موادی نوین که با ترکیب یون‌های فلزی و لیگاندهای آلی، ساختارهایی شبکه‌مانند و متخلخل ایجاد می‌کنند.

🔸پژوهش‌های سوسومو کیتاگاوا تمرکز ویژه‌ای بر پایداری این چارچوب‌ها داشت و نشان داد که می‌توان با استفاده از فلزاتی مانند کبالت و روی، ساختارهایی مقاوم و درعین‌حال متخلخل ساخت. ریچارد رابسون نیز از نخستین افرادی بود که مفهوم پیوند دادن مراکز فلزی با لیگاندهای چنددندانه‌ای را مطرح کرد و مسیر طراحی شبکه‌های مولکولی را هموار ساخت. در این میان، عمر یاغی توانست روش‌های سنتز دقیق و منظم MOFها را پایه‌گذاری کند و با ساخت موادی با سطح ویژه بسیار بالا، ذخیره‌سازی گازها و کنترل واکنش‌ها در مقیاس نانومتری را ممکن سازد.

🔹امروزه MOFها به عنوان یکی از چندوجهی‌ترین خانواده‌های مواد شناخته می‌شوند و کاربردهای فراوانی یافته‌اند. از جذب و جداسازی دی‌اکسید کربن و ذخیره هیدروژن گرفته تا تصفیه آب و جمع‌آوری رطوبت از هوا. توانایی تنظیم دقیق ترکیب و ساختار، سبب شده که هر MOF بتواند برای هدفی خاص طراحی شود؛ گاه به عنوان کاتالیزور، گاه به عنوان حسگر یا سامانه ذخیره انرژی.

🔸اهمیت این کشف تنها در حوزه شیمی کلاسیک نیست؛ در سال‌های اخیر، MOFها توجه فعالان #فناوری‌های_کوانتومی را نیز جلب کرده‌اند. پژوهشگران در حال بررسی امکان استفاده از این چارچوب‌ها برای جاسازی مراکز اسپینی یا مولکول‌های دارای رفتار کوانتومی هستند تا به این ترتیب، بسترهایی برای کوبیت‌های مولکولی و حسگرهای کوانتومی ایجاد شود. ویژگی قابل تنظیم بودن و تخلخل بالای MOFها می‌تواند به کنترل برهم‌کنش‌های کوانتومی و افزایش پایداری حالت‌های برانگیخته کمک کند.

🔹نکته جالب این است که عمر یاغی پیش از این در سال ۲۰۱۵ برنده جایزه مصطفی در رشته علوم و فناوری نانو شده بود؛ جایزه‌ای معتبر در جهان اسلام که به دانشمندان برجسته در حوزه‌های مختلف علوم و فناوری اعطا می‌شود.



🌐لینک خبر

📎join: @QuantumTEQ

🌐Website

🔵LinkedIn
_._._._._
#اخبار #نوبل #نوبل_شیمی #جایزه_مصطفی