⭕️ طرد اصل علیت: راه‌حلی خطرناک برای عدم پذیرش نواقص کوانتوم

پیش‌فرض متافیزیکی بعدی که برای حل معضل اندازه​گیری و مسئلۀ احتمالات در تعبیر کپنهاگی موردِ استفاده قرار گرفت، نفی اصل علیّت بود. در این تعبیر، اینکه در اندازه​گیری​ها به صورت احتمالاتی نتایج را مشاهده می​کنیم ناشی از ذات احتمالی پدیده​ها است و هیچ واقعیت عمیق​تری وجود ندارد. این پیش فرض به این معناست که یک فیزیکدانی که با هدف کشف علت پدیده ها پا به عرصۀ پژوهش گذاشته و در تک تک مراحل آن از چرایی پدیده ها و نظریات پرسیده، دیگر حق ندارد بپرسد که چرا تابع حالت پس از اندازه گیری به صورت احتمالاتی به یکی از ویژه حالات رمبش کرده چون از قضا دقیقا اینجاست که علیتی وجود ندارد! استدلال هایزنبرگ برای این پیش​فرض متافیزیکی به این صورت بود که می​گفت ’’اگر حال را دقیقا بدانیم ، آینده را میتوانیم پیش​بینی کنیم.‘‘ اما با توجه به روابط عدم قطعیت، حال را نمی​توانیم به صورت کامل بدانیم، پس اصل علیت توخالی است. او در ادامه میگوید:

’’با توجه به ارتباط نزديكِ بِين سرشت آماريِ نظریۀ كوانتوم و عدم دقت تماميِ ادراكات، ممكن است پيشنهاد شود كه در پسِ جهان آماريِ ادراك يك جهان واقعي قرار دارد كه محكوم علّيت است. ما اين را به طور صريح مي​گوييم که به نظر ما اين خيال​پردازي بي​فايده و بي​معني است؛ زيرا فيزيك بايد خود را به توصيف همبستگيِ مشاهدات، محدود كند. در واقع وضعيت واقعي را ميتوان به صورت زير بيان كرد: چون تمامي آزمايش​‍ها محكوم قوانين مكانيك كوانتومي هستند, پس نتيجه مي​گيريم كه مكانيك كوانتومي انهدام نهايي علّيت را تثبيت می​كند.‘‘

در حالی که هایزنبرگ از اثبات بی اعتباری قانون علیّت صحبت کرد، بورن توخالی بودن قانون علیت را مطرح کرد. یعنی او به جای اشتباه هایزنبرگ در ادعایِ اثباتِ بی اعتباریِ یک پیش فرضِ متافیزیکیِ ابطال ناپذیر، صحبت از بی محتوا بودن آن برای فیزیکدانان میکند.

همانطور که میدانیم علیت یک اصل متافیزیکی ابطال ناپذیر است؛ یعنی نمیتوان آن را با آزمایش اثبات و یا رد کرد، ولی اگر آن را قبول نکنیم هیچ کار علمی نمی​توان انجام داد و کسانی که آن را به ظاهر نفی می​کنند در باطن به آن اعتقاد دارند و بر اساس آن عمل می​کنند؛ همانطور که خود هایزنبرگ و بورن بعداً در صحبت هایشان به این نکته اعتراف میکنند. انشاءالله در ادامه به مشکلات این پیش فرض فلسفی و دخالت عوامل تاریخی در پذیرش این پیش فرض خواهیم پرداخت.

🆔 @QMproblems

yon.ir/OHhHQ