Stress va bir stakan suv

Men sizni seminarlarda va mijozlar bilan yakka holda ishlash jarayonida o’zim foydalanadigan bir jihat bilan tanishtirmoqchiman. Bu Stress va bir stakan suv deb nomlanadi. Bu o’xshashlikni men o’ylab topmaganman, biroq shunga o’xshash narsadan odamlarga stress tushunchasini tushunib olishlariga ko’maklashish uchun uzoq vaqtlardan buyon foydalanaman.

Agar sizdan mana shu bir stakan suvning og’irligi qancha deb so’raganimda, nima deb javob berardingiz? 226 gramm? Ehtimol 340 grammdir?

Bu stakaning mutlaq og’irligi aslida ahamiyatga ega emas. Bu qancha vaqt ushlab turishingizga bog’liq. Agar siz uni bir daqiqa ushlab tursangiz, bu muammo bo’lmaydi. Agar uni bir soat ushlab tursangiz, qo’lingizda og’riqni his etasiz. Agar siz uni bir kun ushlab tursangiz, qo’lingiz uvushib qolib ayanchli holatga kelib qolishi mumkin (menga shunday deyishgandi). Bu vaziyatlarning har birida suvning og’irligi o’zgarmaydi, biroq qancha uzoq vaqt ushlab turilsa, u shunchalik og’ir tuyuladi.

Stress va bezovtalikni bir shisha suvga qiyoslash mumkin. Kamroq o’yladingiz, hammasi joy-joyida. Uzoqroq o’ylay boshlashingiz bilan o’zingizni noqulay his eta boshlaysiz. Agar ularni har doim o’ylasangiz, o’zingizni ayanchli - biror ishni bajarish yoki davom etishga noqobillikni his etasiz. Bu analogiyaga (o’xshashlikka) yana biror narsa qo’shishimiz mumkin. Suvni ko’paytirsak, nima yuz beradi? Stakanni jiqqa to’ldirsangizchi? Vaziyat chigallashib boradi. Diqqatni bir yerga jamlashga qiynalasiz, suv esa to’kilib ketadi. Ana endi to’kilgan suv uchun ham xavotirlanasiz. Agar hozir kimdir sizga gapirayotgan bo’lsa, siz uchun unga diqqat qaratish va stakanni muallaq saqlash qiyinchilik tug’diryapti. Shuningdek, to’kib solish yaxshi ish emasligi va bu hissiyotlarning, e-yog’e unutibman, suvning to’kilishiga ijozat berganingiz uchun o’zingizdan hijolat tortishingiz kerakligi sizga uqtirilgan. Shunday qilib, diqqatingizni jamlay olmadingiz, hijolat tortasiz va bunga qo’shimcha qo’llaringiz azoblanadi.

Stakanni biroz pastga qo’yish haqida o’ylang. U o’z joyida turgunicha va qo’lingizni seza boshlashingiz bilan, sizni stakanni shuncha uzoq vaqt tutib turishingizga sababchi bo’lgan vazifalaringizni bajarish uchun qo’ldan kelgan mahoratingizni ishga solishingiz mumkin. Ko’pchilik insonlar bu stakandagi suvni qo’yib turishdan ko’ra uni ushlab turishda davom etishni tanlaydi. Hatto ba’zida birozgina suvni chiqarib yuborish (to’kish) yordam berishi mumkin. Birozgina H2Oni to’kishdan hijolat tortishga hech qanday o’rin yo’q, nima bo’lganda ham, u oddiygina suv.

Ruhiy bardoshlilik, bu stakandagi suvni tutib turish orqali uning to’kilishidan saqlab turish va bu esa stress bilan kurashishni anglatishini eshitgan sportchilar va tadbirkor shaxslar asosiy jihatni nazardan chetda qoldirishgan. Bardoshlilik, bu kichik ahamiyatga ega narsalar uchun og’riqqa bardosh berish emas, ruhiy bardoshlilik, bu hissiy intellekga ega insonlar ba’zida stakanni qo’yib turishini va yaxshiroq yo’nalishni belgilab olishini anglab yetishdir.

Stress sizning xursandchiligingiz yoki sport va biznesdagi faoliyatingizga ta’sir etishiga ijozat bersangiz, siz shunchaki qo’llaringiz quvvatdan qolishini kutib turibsiz. Mental treningning asl mohiyati qisman ana shunda. Uni qachon ko’tarib turish va qachon pastga qo’yish ko’nikmalarini o’rganishdan iborat.


📒 Maqola muallifi mental trener, sport psixologiyasi konsultanti va "Ichingizdagi atletikachi" asarining muallifi Mayk Margolies