میخال میدان، رئیس پژوهش انرژی چین در مؤسسه مطالعات انرژی آکسفورد، درباره پیامدهای تحولات اخیر ونزوئلا برای چین

حملات هوایی آمریکا به ونزوئلا و برکناری رئیس‌جمهور مادورو شوک بزرگی به پکن وارد کرده است. چین طی سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین حامیان کاراکاس تبدیل شده و سرمایه‌گذاری‌های کلان و روابط عمیقی، به‌ویژه در صنعت نفت ونزوئلا و حتی فراتر از آن، ایجاد کرده است.

با این حال، فراتر از ابراز خشم و صدور بیانیه‌های محکومیت، در مقطع کنونی اقدام عملی چندانی وجود ندارد که پکن بتواند یا احتمالاً بخواهد انجام دهد. اقدامات آمریکا در ونزوئلا چین را در معرض قطع ارتباط با یکی از متحدانش قرار می‌دهد، اما اختلال‌های احتمالی برای سرمایه‌گذاران و خریداران چینی احتمالاً قابل مدیریت خواهد بود.

چهار بازنده بالقوه

۱. پالایشگران مستقل چین (Teapots)
واردات نفت خام ونزوئلا به چین در سال‌های ۲۰۲۴–۲۰۲۵ به‌طور میانگین اندکی بیش از ۳۰۰ هزار بشکه در روز بوده است (از مجموع واردات حدود ۱۱٫۳ میلیون بشکه در روز)، هرچند این رقم در تابستان تا حدود ۵۰۰ هزار بشکه در روز نیز افزایش یافت. بر اساس داده‌های Kpler، پالایشگران مستقل استان شاندونگ حدود نیمی از این واردات را جذب کرده‌اند. سایر پالایشگران مستقل، مانند Hengli و Rongsheng، خریدهای محدودی داشته‌اند و شرکت‌های بزرگ دولتی حدود یک‌سوم واردات را انجام داده‌اند. از دست رفتن نفت ونزوئلا، که معمولاً با تخفیف عرضه می‌شود، بیشترین آسیب را به پالایشگران مستقل وارد می‌کند، هرچند آن‌ها همچنان به نفت روسیه و ایران دسترسی دارند.

۲. بانک‌های سیاستی چین
بخشی از واردات نفت خام چین از ونزوئلا به بازپرداخت وام‌هایی مربوط می‌شود که از سال ۲۰۰۷ به این کشور اعطا شده‌اند. مجموع این وام‌ها حدود ۵۰ تا ۶۰ میلیارد دلار برآورد می‌شود، هرچند ونزوئلا احتمالاً بخش عمده‌ای از آن را بازپرداخت کرده و حدود ۱۰ میلیارد دلار بدهی باقی مانده است. بانک‌های سیاستی چین پیش‌تر نیز این وام‌ها را بازسازی و درباره آن‌ها مذاکره مجدد کرده‌اند و در صورت لزوم، بار دیگر قادر به انجام این کار خواهند بود.

۳. شرکت ملی نفت چین (CNPC)
بزرگ‌ترین شرکت دولتی نفت و گاز چین از سال ۱۹۹۷ در بخش بالادستی ونزوئلا حضور دارد. مهم‌ترین سرمایه‌گذاری مشترک آن پروژه «سینوونسا» است که با شرکت دولتی نفت ونزوئلا انجام شده و سهم CNPC در آن حدود ۵۰ درصد برآورد می‌شود. تولید این پروژه حدود ۱۱۰ هزار بشکه در روز است.

۴. سرمایه‌گذاران کوچک در بالادست ونزوئلا
از سال ۲۰۲۳، موجی از بازیگران کوچک چینی، عمدتاً در قالب قراردادهای مشارکت در تولید با شرکت دولتی نفت ونزوئلا، وارد بخش بالادستی شده‌اند. این شرکت‌ها اغلب بنگاه‌های کوچک و احتمالاً خصوصی هستند؛ از جمله Anhui Guangda Mining Investment Co.، Anhui Erhuan Petroleum Group و China Concord Resources Corp. سرمایه‌گذاری‌های آن‌ها محدود بوده و تاکنون تولید اندکی داشته‌اند.

در حال حاضر، هنوز مشخص نیست رژیم پس از مادورو چه ساختاری خواهد داشت، این تحولات چه پیامدهایی برای شرکت دولتی نفت ونزوئلا خواهد داشت و آیا، و با چه سرعت و سهولتی، می‌توان ترتیبات حقوقی موجود با سرمایه‌گذاران چینی را تغییر داد.

هرگونه اختلالی ناخوشایند خواهد بود، اما احتمالاً قابل مدیریت است. افزون بر این، شرکت‌های چینی سرمایه‌گذاری‌های قابل‌توجهی در زیرساخت‌های ونزوئلا، از جمله برق و مخابرات، انجام داده‌اند؛ بنابراین تلاش برای کنار گذاشتن سرمایه‌گذاری‌ها و اپراتورهای چینی می‌تواند پیامدهای ناخواسته‌ای به همراه داشته باشد.

در مجموع، دولت و شرکت‌های چینی در مقطع کنونی احتمالاً رویکرد صبر و انتظار را در پیش خواهند گرفت. ممکن است در کوتاه‌مدت بخشی از جریان‌ها و دارایی‌ها را از دست بدهند، اما به‌احتمال زیاد در بلندمدت بار دیگر راه خود را به ونزوئلا پیدا خواهد کرد.