📖#واژه‌نامه

41. Derivative /dɪˈrɪv.ə.t‌ɪv/ – مشتق
➤ Rate of change of a function with respect to a variable; core tool in calculus-based physics.
🔹 نرخ تغییر یک تابع نسبت به یک متغیر؛ ابزار اصلی در فیزیک مبتنی بر حساب دیفرانسیل.

42. Integral /ˈɪn.t‌ə.ɡrəl/ – انتگرال
➤ Summation of infinitesimal quantities; used to compute area, work, flux, etc.
🔹 جمع کردن کمیت‌های بینهایت کوچک؛ برای محاسبه مساحت، کار، شار و غیره استفاده می‌شود.

43. Gradient /ˈɡreɪ.di.ənt/ – گرادیان (شیب)
➤ Vector of partial derivatives showing the direction and rate of steepest increase of a scalar field.
🔹 برداری از مشتقات جزئی که جهت و نرخ بیشترین افزایش یک میدان نرده‌ای را نشان می‌دهد.

44. Divergence /daɪˈvɜːr.dʒəns/ – دیورژانس (واگرایی)
➤ Measure of how much a vector field spreads out from or converges into a point.
🔹 معیاری از میزان پراکندگی یا همگرایی یک میدان برداری از یک نقطه.

45. Curl /kɜːrl/ – کرل (پیچان)
➤ Measure of rotation or circulation of a vector field around a point.
🔹 معیاری از چرخش یا گردش یک میدان برداری حول یک نقطه.

46. Operator /ˈɑː.pə.reɪ.t‌ɚ/ – عملگر
➤ A symbol or function that transforms one function into another (e.g., derivative, Hamiltonian).
🔹 نماد یا تابعی که یک تابع را به تابع دیگر تبدیل می‌کند (مثل مشتق، همیلتونی).

47. Boundary condition /ˈbaʊn.dər.i kənˈdɪʃ.ən/ – شرایط مرزی
➤ Constraints or values a solution must satisfy at the boundaries of a domain.
🔹 قیود یا مقادیری که یک جواب باید در مرزهای یک ناحیه برآورده کند.

48. Approximation /əˌprɑːk.sɪˈmeɪ.ʃən/ – تقریب
➤ An inexact but useful and simpler representation of a physical system.
🔹 نمایشی نادقیق اما مفید و ساده‌تر از یک سیستم فیزیکی.

49. Dimensionless /daɪˈmen.ʃən.ləs/ – بی‌بعد
➤ A quantity with no physical units (pure number); very common in scaling and similarity analysis.
🔹 کمیتی که یکای فیزیکی ندارد (عدد محض)؛ در مقیاس‌بندی و تحلیل تشابه بسیار رایج است.

50. Fluctuation /ˌflʌk.tʃuˈeɪ.ʃən/ – نوسان (افت و خیز)
➤ Deviation from the average value of a quantity due to random or thermal effects.
🔹 انحراف از مقدار میانگین یک کمیت به دلیل اثرات تصادفی یا گرمایی.

☕️physics cafe