🧠چگونه علمی بیندیشیم⁉️


⏹ قسمت ششم :علم چیست؟

🆔 @Physics3p

🔺تعریف توانایی های شناختی

در قسمتهای قبلی مقالات به ابزارهای اساسی در علم به تفصیل صحبت کردیم که شامل توانایی های شناختی هوش و عقل و منطق و سنجش آنها بود حال به آخرین و اصلی ترین ابزار یعنی حواس پنجگانه که اصلی ترین راه ارتباطی به جهان بیرون و ذهن میباشد میپردازیم، در حقیقت ورودی اطلاعات محیط فیزیکی تنها از طریق حواس پنجگانه قابل درک می باشند حالا این سوال پیش می آید که آیا حواس پنجگانه ما دچار خطای داده یا ورودی می شود؟ چگونه میتوانیم به حواس پنجگانه که از رکن های اساسی در پیدایش و پیشرفت science و knowledge بشمار می رود اعتماد کنیم؟ و اصلا تعریف حس یا ادراک و تفاوت آنها چیست؟!

➖در ابتدا به سراغ دو مفهوم اساسی یعنی "حس" و "درک" خواهیم رفت که چه تفاوت و تعاریفی دارند. بدین منظور به کتاب "روانشناسی عمومی دکتر حمزه گنجی" رجوع میکنم که از منظر علم زیست شناسی به تشریح این دو مهم میپردازد.

🔹حواس پنجگانه

اخذ تحریکهای محیطی از طریق اندامهای گیرنده و انتقال آنها به مراکز دریافت صورت میگیرد در احساسات اندام ما اندام های گیرنده، واندامهای پاسخ دهنده، و اندامهای رابط وجود دارند. احساسات وابسته به اندامهای فیزیولوژیکی بدنمان می باشد و طی میلیونها سال پدیده فرگشت یعنی تحول وتطور در تعامل با محیط شکل گرفته و دارای محدودیتهایی نیز هستند مثلا چشم انسان امواج نور مریی را بین 400_700 میلیونیم میلی متر طول موج رویت میکند ولی توان دیدن اشعه ایکس یا امواج کوتاه فرابنفش را نداریم یعنی از ابتدای این سیر تکاملی نیازی به این نوع دید نداشتیم و برای ما نقص یعنی مشکل در عملکرد محسوب نمی شود بلکه زمانی حواس پنجگانه ما دچار نقص در عملکرد میشود که مثلا دچار کور رنگی یا نابینایی بشویم در این صورت سیستم بینایی ما همانند روال طبیعی چشم یک انسان عادی عمل نکرده پس دچار نقص شده مثال ملموس دیگر دیگرشنوایی انسان طبیعی فرکانس امواج صوتی بین 20-20000 هرتز در ثانیه میباشد که شنیدن خارج از این محدوده به سیستم شنوایی ما آسیب وارد می کند.

🆔 @Physics3p

🔸ادراک
بعد از ورود اطلاعات حسی عصبی به مراکز عصبی هر نقطه از بدن اطلاعات مستقیما به عضلات و مراکز کرتکس مغزی راه پیدا کرده و باعث تغییراتی در سطح کرتکس (قشرخارجی مغز) می گردد. در واقع ادراک شامل فرایندهای میانجی احساس و مراکز مختلف مغز هستند مثلا بعد از احساس گرما دچار تعریق یا بعد از ورود نور به چشم مردمک منقبض میشود بزبان عامیانه تر ادراک رویدادها را وارد عمل میکند تا واکنش مناسبی به محرک بیرونی داده شود و رفتار و واکنش ما در جهان بیرونی بر اساس حس اولیه و ادراک رو به روست اگر انتقال پیام به از سیستم عصبی به کرتکس یا در خود مغز دچار اختلال شود اندام ادراکی آن ناحیه دچار نقص می گردد.
( نمونه از خطاهای ادراکی ،خطای مولر-مایر می باشد)

⚫️ شاید بتوان تفاوت مفهوم دو واژه حقیقت و واقعیت را در همین اصل اطلاعات و تحریف اطلاعات قرار داد.این تفاوت را میتوان در قالب مثال زیر بیان کرد.نیمی از یک خط شکسته را وارد آب میکنیم شما چه چیز رامشاهده خواهید کرد ؟!
خط کش شکسته بنظر میرسد.[حقیقت_خطای ادراکی]
اما اتفاقی که رخ داده این است که خط کش سالم باقی مانده و بعلت پدیده شکست نور شکسته بنظر میرسد.[واقعیت_رخداد اصلی در جهان بیرونی که مستقل از درک ماست]
اینکه دقیقا نمیتوانیم وقایع را آنگونه که هست درک کنیم یک خطای ناشی از محدودیت های کارکردی مغزمان بحساب می آید که بر حسب نیازهای زیستی و محیطی منطبق شده اند ولی نقص حواس بشمار نمی آید؛ زمانی میتوانیم از نقص صحبت کنیم که آن اندام مانند روال قبل و یا اندام طبیعی رفتار نکند مثل کم بینایی یا نابینایی، اما اینکه چشم ما نمی تواند مانند دوربین فواصل دورتر را ببینید نقص بحساب نمی آید. زیرا از همان ابتدا نیازی به چنین دیدی نداشتیم! و چنین توانایی هم در وجود ما قرار نگرفته که بشر کنکونی نسبت به آن دچار کمبود و کاستی شده باشد.

ادامه دارد...
🆔 @Physics3p

🖋نگارش از سوفیا