#فلسفه #علم #فلسفه_و_علم #اصل_علیت

✳️ بحثی درباره مسئله اصل علیت از دیدگاه فلسفه و علم (science)، قسمت سوم:

مهم‌ترین ‏پیشرفتی که در روزگار ما نصیب دینامیک شده، پیدایش نظریه نسبیت اینشتین است. در این نظریه جاذبه عمومی نیوتون و ‏قانون لختی گالیله با یکدیگر جوش خورده و یکی شده‌اند. ... در دستگاه آهنگدار فیزیک نسبیتی رسمی، فرضیه کوانتوم به ‏تازگی پریشانی‌هایی ایجاد کرده، و هنوز کسی نمی‌تواند بگوید که این فرضیه چه تأثیری در صورت‌بندی قانون علیت خواهد ‏داشت. ظاهراً لزوم تغییراتی احساس می‌شود، ولی من مانند بسیاری از علمای فیزیک عقیده دارم که در پایان کار فرضیه ‏کوانتوم با معادلاتی نمایانده خواهد شد که قانون علیت را به صورت دقیق‌تر و صحیح‌تری نمایش دهد.‏

در فیزیک علاوه‌بر قوانین نیرویی یا دینامیک، یک دسته قوانین دیگر شناخته شده که آن‌ها را به نام قوانین آماری می‌نامند. ... ‏یکی از نمونه‌های این‌چنین قوانین،‌ مسئله انتقال گرما از جسمی به جسم دیگر است. ... قانون دوم ترمودینامیک در این مورد ‏مثل تمام موارد مربوط به قوانین آماری فقط نسبت به مقدار معدل و متوسط عده بسیاری از حوادث صحیح است، و برای فرد ‏فرد آن حوادث صحت ندارد. ... اکنون به مسئله انتقال حرارت رجوع می‌کنیم، و صحت کامل قانون علیت را درباره آن مورد ‏پرسش قرار می‌دهیم. جوابی که به دست می‌آید این است که این قانون در اینجا صدق می‌کند، و دلیل آن این است که ‏روش‌های دقیق پژوهش بر ما معلوم داشته است که آنچه نام انتقال حرارت دارد، حادثه پیچیده و مغلقی است که از عدد ‏بیشماری حوادث فردی مستقل از یکدیگر، به نام حرکت مولکولی، تشکیل می‌شود. از این گذشته، تحقیقات و پژوهش‌های ‏بیشتر این نتیجه را بر ما ثابت کرده است که اگر صحت قوانین دینامیکی را برای هریک از این حوادث انفرادی فرض کنیم – ‏یعنی قانون علیت کامل را بپذیریم – آنگاه می‌توانیم در این نوع مشاهدات به نتایج علیتی برسیم.

🖋 برگرفته از کتاب《علم به کجا می‌رود》نوشته ماکس پلانک.

📌 ان‌شاءالله ادامه دارد...

⚛کانال تکامل فیزیکی
@physical_evolution