#فلسفه #علم #فلسفه_و_علم #اصل_علیت

✳️ بحثی درباره مسئله اصل علیت از دیدگاه فلسفه و علم (science)، قسمت دوم:

اکنون ... چنین می‌پنداریم که علم اهیمت و توانایی آن را دارد که درباره آن عقیده خود را اظهار دارد. ببینیم که هر یک از ‏شاخه‌های مختلف علم درباره اصل علیت چه نظری ابراز می‌کنند. ... علم توأم با قبول عالم خارجی، اصل علیت را همچون ‏مفهومی مستقل از اداراکات حسی می‌پذیرد. هنگام تطبیق این اصل با نمودهای طبیعی، علم نخست به تحقیق آن می‌پردازد ‏که آیا قانون علیت درباره حوادث مختلف طبیعی این جهان و در مورد اعمال روحی انسان کار می‌کند یا نه، و اگر کار می‌کند تا ‏چه حد پیش می‌رود. ... در هر یک از شاخه‌های مختلف، علم اصل علیت را از همان ابتدای شروع به کار از مقولاتی می‌داند که ‏بدون قبول آن‌ها امید پیشرفتی برای معرفت باقی نمی‌ماند. ...‏

اکنون به آن‌جا رسیده‌ایم که بپرسیم: هر کدام از علوم خصوصی در برابر صحت و حقانیت جهانی و تغییرناپذیر اصل علیت چه ‏وضعی دارند؟ ... بهتر است [در ابتدا] کار خود را با دقیق‌ترین علوم، یعنی علم فیزیک آغاز کنیم. در دینامیک رسمی که نه تنها ‏شامل مکانیک و نظریه جاذبه عمومی می‌شود، بلکه نظریات ماکسول-لورنتس را در روانبرقی (الکترودینامیک)، نیز فرامی‌گیرد، ‏قانون علیت طوری صورت‌بندی شده است که از لحاظ صحت و دقت عالی و مثالی به شمار می‌رود، ... . این قانون به صورت ‏یک دسته معادلات ریاضی بیان می‌شود که به وسیله آنها، در صورتی که اوضاع و احوال زمانی و مکانی معین باشد، تمام ‏حوادث یک منظره فیزیکی را ممکن است پیش‌بینی کرد. یعنی در صورتی که وضع ابتدایی را بدانیم، و از تأثیراتی که این ‏منظره فیزیکی باید آنها را از خارج تحمل کند مطلع باشیم، پیش‌بینی وضع ثانوی برای ما امکان‌پذیر است.

🖋 برگرفته از کتاب《علم به کجا می‌رود》نوشته ماکس پلانک.

📌 ان‌شاءالله ادامه دارد...

⚛کانال تکامل فیزیکی
@physical_evolution